İlk Dünya Kupası’nın Oynandığı Stad: Estadio Centenario

 

isediyani

Sediyani Seyahatnamesi, cilt 11, bölüm 58…

 

 

 

Gümüş Nehir’in Kıyısındaki Başkentlerin Meydanlarında Haykırdım Sana Olan Sevgimi – 58

İbrahim Sediyani

“Futbol, ateisti olmayan tek dîndir.”

Uruguaylı yazar Eduardo Hughes Galeano

(“Güneşte ve Gölgede Futbol” adlı kitabında)

     Uruguay’ın başkenti Montevideo’da yaptığımız şehir turu tüm güzelliğiyle sürüyor.

     Tam şehir merkezi olan Centro (Merkez) semtinde, Montevideo’nun hatta tüm Uruguay’ın kalbinin attığı Bağımsızlık Meydanı (İsp. Plaza Independencia)’nda iki saat vakit geçirdikten sonra tekrar otobüsümüze biniyor ve Montevideo şehir gezimize devam ediyoruz.

     Otobüs tekrar hareket ediyor. Gezi arkadaşım Yaşar Gülen ve ben, otobüsün en ön koltuklarında oturduğumuz için, yolculuk esnasında şoförümüz Joachin ve muavinimiz Natalie ile sohbet ediyoruz.

     Avenida Ciudadela (Kale Caddesi) adlı cadde üzerinden Avenida Mercedes (Mercedes Caddesi) adlı caddeye çıkıyoruz ve doğuya doğru seyrediyoruz. Uzunca bir süre bu yol üzerinde gideceğiz.

     Yol boyunca önemli binaların ve merkezlerin önünden geçiyoruz. Yolumuzun sağ tarafındaki Espacio Tiyatrosu’nun, yolumuzun sol tarafındaki Uruguay İçişleri Bakanlığı binasının, yolumuzun sağ tarafındaki Uruguay Sanayi Bakanlığı binasının, aynı taraftaki Uruguay ORT Üniversitesi Merkez Kütüphanesi’nin, yolumuzun sol tarafındaki Uruguay ORT Üniversitesi kampüsünün, aynı taraftaki Seicho-No-Ie Uruguay adlı dînî kitaplar merkezinin, yolumuzun sağ tarafındaki Montevideo Colors Öğrenci Evi’nin, aynı taraftaki “Envio de Remeza” dergisinin yazıişleri binasının, yolumuzun sol tarafındaki Apifarma Laboratuar ve Eczacılık Kompleksi’nin, aynı taraftaki Novatec Informática adlı bilgisayar mağazasının, aynı taraftaki kısa adı UNCU olan Uruguay Körler Ulusal Birliği (İsp. Union Nacional de Ciegos del Uruguay) dernek binasının, yolumuzun sağ tarafındaki Ulusal Hemşirelik Okulu’nun ve aynı taraftaki Dental Latina adlı diş temizliği kliniğinin önünden geçtikten sonra, Cordón semtine varıyoruz.

     Cordón semtine girdikten kısa bir süre sonra Avenida Mercedes adlı yol bitiyor ve o yolun bir devamı niteliğindeki Avenida Eduardo Victor Haedo başlıyor. Bu yol üzerinde yolculuğumuza devam ediyoruz.

     Bir süre sonra Mondiola semtine varıyoruz. Daha sonra da Tres Cruces semtine.

     Tres Cruces semtine girdikten kısa bir süre sonra Avenida Eduardo Victor Haedo adlı yol bitiyor ve o yolun bir devamı niteliğindeki Avenida Italia (İtalya Caddesi) başlıyor. Bu yol üzerinde yolculuğumuza devam ediyoruz.

     Avenida Italia üzerinde seyrederken, sırasıyla, yolumuzun sağ tarafındaki Obelisco İtalyan Hastanesi’nin, aynı taraftaki Yedinci Gün Adventist Tapınağı (İsp. Templo Adventista del Séptimo Día)’nın, aynı taraftaki Montevideo Britanya Hastanesi’nin, aynı taraftaki Massey Kliniği’nin, aynı taraftaki Lamaisol Medical Kliniği’nin ve yolumuzun sol tarafındaki LAC Laboratuarı ve Kliniği’nin önünden geçtikten sonra, içinde parkların, anıtların ve tarihî tesislerin olduğu geniş bir yeşillik alana varıyoruz ve buradan direksiyonu sağa kırıp Avenida Dr. Américo Ricaldoni adlı caddeye giriyoruz.

     Burası, Montevideo’nun Villa Dolores semti ve kısaca Batlle Parkı (İsp. Parque Batlle) olarak da anılan José Batlle y Ordóñez Parkı (İsp. Parque José Batlle y Ordóñez)’nın önündeyiz.

     Birden otobüsümüz yavaşlayıp duruyor ve muavinimiz Natalie öyle bir anons yapıyor ki, nerdeyse kalbim yerinden fırlayacak gibi oluyor:

     – ¡Queridos pasajeros! Ahora estamos por delante del Estadio Centenario, donde se jugó el primer Copa Mundial en 1930. Nos tomamos un descanso de 30 minutos para que te tomes fotos de recuerdo junto al estadio. (Değerli yolcularımız! Şu anda 1930 yılında ilk Dünya Kupası’nın oynandığı Estadio Centenario’nun önündeyiz. Stadın yanında hatırâ fotoğrafları çektirmeniz için 30 dakika mola veriyoruz.)

     Kulaklarıma inanamıyordum. Bu ne muhteşem bir sürpriz böyle?..

     Hemen yanımdaki Yaşar’ı dürttüm:

     – Kalk kalk, Yaşar kalk, abi ilk Dünya Kupası’nın oynandığı Estadio Centenario’nun önündeyiz…

     – Neeeeee?… Şaka yapıyorsun abi…

     – Yok valla, anons yaptı. Hadi in in, in abicim in…

     – Harika bir sürpriz bu ya…

     Otobüsteki bütün yolcular büyük bir sevinç ve heyecanla aşağıya iniyoruz. Stadın yanına gidiyoruz.

     İnanılmaz büyük bir sürpriz oldu bu, bizim için. Bize burayı göstereceklerini önceden bilmiyorduk; bunu tahmin de etmemiştik.

     Kısa adı FIFA olan Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (Frsz. Fédération Internationale de Football Association)’nin 1930 yılından başlayarak her 4 senede bir düzenlediği “Dünya Kupası” (Dünya Şampiyonası), modern çağın insanlarının en büyük eğlencesi ve en popüler oyunu olan bu spor dalı adına yapılan dünya çapındaki en büyük organizasyon.

     1930, dünya futbolu için milad derecesinde önemli bir yıldır. Çünkü bu tarihte FIFA tarafından ilk Dünya Kupası düzenlenmiştir. FIFA tarafından organize edilen “Dünya Futbol Şampiyonası”, ilk olarak 1930 yılında Uruguay’da düzenlendi.

     Ve Montevideo’da, şu anda önünde bulunduğumuz stadda.

     Uruguaylı yazar Eduardo Hughes Galeano (1940 – 2015), 1995 yılında yazdığı “El Fútbol a Sol y Sombra” (Güneşte ve Gölgede Futbol) isimli kitabında, emperyalizm ile futbol arasındaki ilişkiyi çok açık bir şekilde işlemektedir. Sözkonusu kitabında Uruguaylı Galeano, futbolu “Ateisti olmayan tek dîn” olarak tarif eder.

     Eh, futbol bir “dîn” ise eğer, şu anda önünde bulunduğumuz yapı da onun “hacc merkezi” sayılır. Çünkü burası, futbolun en tarihî ve en anlamlı mekânı: İlk Dünya Kupası’nın organize edildiği stadyum.

     Stadın adı “Estadio Centenario”. Anlamı, “Yüzüncü Yıl Stadı”.

     İsminin neden böyle olduğunu birazdan açıklayacağım. Önce Yaşar kardeşimle, stadın önünde birkaç hatırâ fotoğrafı çektirelim. Avrupa’ya dönüşte, ordaki dostlarımıza hava atarız.

     – Abican inanmıyorum ya, bir gün bu stadı gelip göreceğimi inan rüyâmda bile görsem inanmazdım. 🙂

     – Aynen abi, ben de valla, güzel bir sürpriz oldu. 🙂

     – Ya hâlâ şoktayım biliyon mu, düşünsene abican, ilk Dünya Kupası’nın oynandığı stadın önündeyiz şu anda. 🙂

     – Gerçekten müthiş bir duygu abi, ben de şoktayım şu anda. 🙂

     Bol bol hatırâ fotoğrafı çektiriyoruz. Stada bakıyoruz, çıplak gözle…

     Uruguay’ın başkenti Montevideo’da, Villa Dolores semtindeki Batlle Parkı içinde bulunan Yüzüncü Yıl Stadı (İsp. Estadio Centenario), ilk Dünya Kupası olan ve Uruguay’ın evsahipliği yaptığı 1930 Dünya Futbol Şampiyonası’nın oynandığı staddır ve final maçı da burada oynanmıştır.

     Stad, ilk Dünya Kupası’nın yanısıra, 4 kez de (1942, 1956, 1967 ve 1995) kısa adı CONMEBOL olan Güney Amerika Futbol Federasyonu (İsp. Confederación Sudamericana de Fútbol) tarafından düzenlenen “Copa América” (Amerika Kupası)’ya da evsahipliği yaptı.

     Bu stadda 1 kez Dünya Kupası, 4 kez de Copa América turnuvası düzenlendi ve hepsinde de Uruguay şampiyon oldu. Üstelik beşinde de Uruguay tek maç bile kaybetmeden şampiyonluğa ulaştı.

     Bu beş büyük uluslararası organizasyon haricinde Estadio Centenario, 3 kez (1979, 2003 ve 2015) Güney Amerika Gençlik Şampiyonası’na, 2 kez (1979 ve 2003) Güney Amerika 20 Yaşaltı Futbol Şampiyonası’na, 1 kez (1999) de Güney Amerika 17 Yaşaltı Futbol Şampiyonası’na evsahipliği yaptı.

     60 bin 235 seyirci kapasiteli stadın uzunluğu 105 m, genişliği 68 m’dir. Aslında 100 bin seyirci kapasiteli inşâ edilmiştir ancak güvenlik nedeniyle koltuk sayısı düşürülmüştür.

     Stada “Estadio Centenario” (Yüzüncü Yıl Stadı) isminin verilmesinin sebebi, stadın, 27 Ağustos 1828 tarihinde bağımsızlığını ilan eden Uruguay Doğu Cumhuriyeti’nin ilk anayasının kabul edildiği 18 Temmuz 1830 tarihinin 100. yıldönümü olan 1930 yılında inşâ edilmiş olması. Staddaki ilk maç da, 1930 Dünya Kupası’nda, tam da 18 Temmuz 1830’un 100. yıldönümü olan 18 Temmuz 1930 tarihinde oynanan Uruguay – Peru maçıdır. 1. Tur 3. Grup maçı olan bu maç, 1930 Dünya Kupası’nda oynanan dokuzuncu maçtı ve karşılaşmayı evsahibi Uruguay 1 – 0 kazandı.

     Yapımına 1929 yılında başlanan Estadio Centenario’nun inşaatı göçmen işçiler tarafından 9 ay gibi kısa bir sürede tamamlanmış ve 1930 Dünya Kupası’na yetiştirilmiştir.

     Stad, Uruguaylı mimar kardeşler Juan Antonio Scasso (1892 – 1973) ve Diego Alberto Scasso (? – ?) tarafından tasarlandı. İnşaat 21 Temmuz 1929’da başladı. Ve göçmen işçiler tarafından gerçekelştirilen inşâ çalışmaları 9 ay gibi kısa bir sürede tamamlanarak ilk Dünya Kupası olan 1930 Dünya Kupası’na yetiştirildi.

     Mimarî olarak modern çağa (arquitectura moderna) uygun, doğal çevreyle uyumlu ve bu nedenle “benzersiz” olarak tanımlanan dünyadaki ilk stadyum olarak kabul edilir.

     … ve İlk Dünya Kupası: 1930 Uruguay.

     1930, dünya futbolu için milad derecesinde önemli bir yıldır. Çünkü bu tarihte FIFA tarafından ilk Dünya Kupası düzenlenmiştir.

     FIFA tarafından organize edilen “Dünya Futbol Şampiyonası”, ilk olarak 1930 yılında Uruguay’da düzenlendi.

     İlk Dünya Kupası’na 9’u Amerika kıtasından, 4’ü de Avrupa kıtasından olmak üzere 13 ülke katıldı: Arjantin, Uruguay, Paraguay, Şili, Brezilya, Peru, Bolivya, Meksika, Amerika Birleşik Devletleri (ABD), Fransa, Belçika, Yugoslavya ve Romanya.

     Başlangıçta, ilk Dünya Kupası olan 1930 Dünya Kupası’ndaki tüm maçların bu stadda, Estadio Centenario’da oynanması kararlaştırılmıştı. Ancak Dünya Kupası maçlarının oynandığı Temmuz 1930’da Montevideo’da yağan şiddetli yağmurlar, inşaatı henüz tamamlan(ma aşamasında ol)an stadda bazı hasarlara yol açmış, çeşitli engellerin oluşmasına sebebiyet vermişti. Bu yüzden, 1930 Dünya Kupası’nın 1. turundaki bazı maçlar yine aynı şehirde, Montevideo’da ve fakat başka stadlarda, Estadio Pocitos ve Estadio Gran Parque Central’da oynandı.

     13 – 30 Temmuz 1930 tarihleri arasında Uruguay’da düzenlenen turnuvada, takımlar 4 ayrı gruba ayrıldılar. 1. Grup’ta 4 takım, diğer gruplarda 3’er takım bulunuyordu. Her gruptan sadece 1. olanlar Yarıfinal’e yükselecekti.

     Gruplar şu şekilde oluşmuştu:

     1. Grup: Arjantin, Şili, Meksika, Fransa.

     2. Grup: Brezilya, Bolivya, Yugoslavya.

     3. Grup: Uruguay, Peru, Romanya.

     4. Grup: Paraguay, ABD, Belçika.

     Turnuvanın açılış maçları, 13 Temmuz 1930 günü aynı saatte, Estadio Pocitos’ta Fransa – Meksika ve Estadio Gran Parque Central’da ABD – Belçika arasındaydı. “Tarihin ilk Dünya Kupası maçları” olan bu tarihsel karşılaşmaları Fransa 4 – 1, ABD de 3 – 0 kazandı.

     Üçüncü ve dördüncü maçlar bir gün sonra oynandı. Estadio Pocitos’ta Romanya – Peru arasında oynanan maçı Romanya 3 – 1 üstün tamamladı. Diğer maç ise Estadio Gran Parque Central’da Yugoslavya – Brezilya arasındaydı ve müsabakayı Yugoslavya 2 – 1 galip bitirdi.

     15 Temmuz günü oynanan beşinci maçta ise Estadio Gran Parque Central’da Arjantin – Fransa karşı karşıya geliyordu. Arjantin maçı 1 – 0 kazandı.

     16 Temmuz günü oynanan maçta Estadio Gran Parque Central’da Şili – Meksika karşı karşıya geliyordu. Şili maçı 3 – 0 kazandı.

     17 Temmuz günü oynanan maçlarda peşpeşe Estadio Gran Parque Central’da Yugoslavya – Bolivya ve ABD – Paraguay karşı karşıya geliyordu. Yugoslavya 4 – 0, ABD 3 – 0 galip geldi.

     Ve 18 Temmuz 1830 günü Estadio Centenario’da sahada evsahibi Uruguay boy gösteriyordu. İnşaaatı henüz tamamlanan Estadio Centenario’daki ilk maç idi bu. Uruguay’ın rakibi Peru idi. Belçikalı hakem John Langenus’un düdük çaldığı maçta, yeni yapılmış stadın tribünlerinde 57 bin 735 seyirci oturuyordu.

     Yerel saatle 14:30’da başlayan karşılaşmaya takımlar şu kadrolarıyla çıktılar:

     URUGUAY: Enrique Ballestrero – José Nasazzi (kaptan), Domingo Tejera – José Leandro Andrade, Lorenzo Fernández, Álvaro Gestido – Santos Urdinarán, Héctor Castro, Pedro Petrone, José Pedro Cea, Santos Iriarte

     Teknik direktör: Alberto Suppici

     PERU: Jorge Pardón – Mario de las Casas, Antonio Maquilón (kaptan) – Alberto Denegri, Plácido Galindo, Eduardo Astengo – José María Lavalle, Julio Lores, Alejandro Villanueva, Demetrio Neyra, Luis Souza

     Teknik direktör: Francisco Brú

     Evsahibi Uruguay, maçın 65. dakikasında Héctor Castro’nun attığı golle bu tarihî müsabakayı 1 – 0 kazanmayı başardı.

     Bir gün sonra, 19 Temmuz, peşpeşe Estadio Gran Parque Central’da Şili – Fransa ve Arjantin – Meksika maçları vardı. Şili 1 – 0, Arjantin 6 – 3 kazandı.

     20 Temmuz günü peşpeşe Estadio Centenario’da Brezilya – Bolivya ve Paraguay – Belçika maçları vardı. Brezilya 4 – 0, Paraguay 1 – 0 kazandı.

     21 Temmuz günü Estadio Centenario’da Uruguay – Romanya maçı vardı. Brezilyalı hakem Gilberto Leonel de Almeida Rêgo’nun düdük çaldığı maçta trübünlerde 70 bin 22 kişi oturuyordu. Evsahibi Uruguay, tüm gollerini ilk yarıda kaydettiği bu ikinci maçını da 7. dakikada Pablo Dorado, 26. dakikada Héctor Pedro Scarone Beretta, 31. dakikada Juan Pelegrino Anselmo ve 35. dakikada José Pedro Cea Urriza’nın attığı gollerle 4 – 0 kazandı.

     Grup maçlarının son karşılaşması, 22 Temmuz’da Estadio Centenario’da Arjantin – Şili arasındaydı. Arjantin sahadan 3 – 1 galip ayrıldı.

     Böylece grup maçları tamamlanmış ve gruplarında lider olan Arjantin, Yugoslavya, Uruguay ve ABD yarıfinale yükselmişlerdi.

     Yarıfinalde Arjantin – ABD ve Uruguay – Yugoslavya karşı karşıya gelecekti.

     Geriye ikisi yarıfinal biri de final olmak üzere üç maç kalmıştı ve hepsi de yeni inşâ edilmiş Esradio Centenario’da oynanacaktı.

     Yarıfinalin ilk maçında 26 Temmuz günü Arjantin – ABD karşı karşıya geldiler. Maçı 6 – 1 gibi farklı bir sonuçla kazanan Arjantin, finale yükselen ilk takım oldu.

     Yarıfinalin ikinci maçında 27 Temmuz günü evsahibi Uruguay – Yugoslavya karşı karşıya geldiler. Brezilyalı hakem Gilberto Leonel de Almeida Rêgo’nun düdük çaldığı maçta trübünlerde 79 bin 867 kişi oturuyordu. Maçı aynı sonuçla, 6 – 1 gibi farklı bir sonuçla kazanan Uruguay, finale yükselen ikinci takım oldu. Uruguay’ın gollerini 18., 67. ve 72. dakikalarda José Pedro Cea Urriza, 20. ve 31. dakikalarda Juan Pelegrino Anselmo ve 61. dakikada Victoriano Santos Iriarte attı.

     Ve ilk Dünya Kupası’nın final maçını iki komşu ülke, Uruguay – Arjantin oynayacaktı.

     İlk Dünya Kupası Finali, 30 Temmuz 1930 günü işte bu stadda, Estadio Centenario’da oynandı. Yerel saatle 15:30’da başlayan maçı Belçikalı hakem John Langenus yönetiyordu ve maçı trübünlerde 68 bin 346 seyirci izliyordu.

     “İlk Dünya Kupası Finali” olan bu final maçına takımlar şu kadrolarıyla çıktılar:

     URUGUAY: Enrique Ballestrero – José Nasazzi (kaptan), Ernesto Mascheroni – José Leandro Andrade, Lorenzo Fernández, Álvaro Gestido – Pablo Dorado, Héctor Scarone, Héctor Castro, José Pedro Cea, Santos Iriarte

     Teknik direktör: Alberto Suppici

     ARJANTİN: Juan Botasso – José Della Torre, Fernando Paternóster – Juan Evaristo, Luis Monti, Pedro Arico Suárez – Carlos Peucelle, Francisco Varallo, Guillermo Stábile, Manuel Ferreira (kaptan), Marino Evaristo

     Teknik direktörler: Francisco Olazar – Juan José Tramutola

     Maça iki takım da hızlı başladı. Evsahibi Uruguay, henüz 12. dakikada Pablo Dorado’nun attığı golle 1 – 0 öne geçti. Konuk Arjantin bu gole sekiz dakika sonra, 20. dakikada Carlos Desiderio Peucelle ile cevap verdi: 1 – 1. Aynı Arjantin baskıyı arttırdı ve 37. dakikada golcüsü Guillermo Stábile ile öne geçti: 1 – 2. Maçın ilk yarısı böyle bitti ve Arjantin devre arasına 2 – 1 önde girdi. Ama ikinci yarı başladığında, sahada fırtına gibi esen bir Uruguay vardı. Önce 57. dakikada José Pedro Cea ile 2 – 2 eşitliği sağlayan Uruguay, 68. dakikada da Victoriano Santos Iriarte ile 3 – 2 öne geçti. Maçın sonlarına doğru herkes Arjantin’in beraberliği yakalayacağını beklerken, son dakikada, 89. dakikada Uruguay, Héctor Castro ile bir gol daha attı ve final maçını 4 – 2 kazanarak “İlk Dünya Şampiyonu” oldu.

     Bu ilk Dünya Kupası finali, aynı zamanda Arjantin’in yenilgiyle sahadan ayrıldığı ilk Dünya Kupası maçı olmuştur. Arjantin, Dünya Kupası’nda ilk yenilgiyi, bir final maçında tatmıştır.

     1930 Dünya Kupası’nda 8 golle gol kralı olan Arjantinli futbolcu Guillermo Stábile, Dünya Kupası’nda gol krallığı ünvânını kazanan ilk futbolcu olarak tarihe geçmiştir.

     12 sene sonra, 1942 yılındaki Copa América organizasyonu Uruguay’da düzenlendi.

     Turnuvaya 7 takım katılmıştı: Arjantin, Uruguay, Paraguay, Şili, Brezilya, Peru ve Ekvador.

     Tek maçlı lig esasına göre oynanan turnuvada, oynadığı 6 maçı da kazanan Uruguay şampiyon, 5 galibiyet 1 mağlubiyet alan Arjantin ikinci, 3 galibiyet 1 beraberlik 2 mağlubiyet alan Brezilya üçüncü, 2 galibiyet 2 beraberlik 2 mağlubiyet alan Paraguay dördüncü, 1 galibiyet 2 beraberlik 3 mağlubiyet alan Peru beşinci, 1 galibiyet 1 beraberlik 4 mağlubiyet alan Şili altıncı, oynadığı tüm maçlarını kaybeden Ekvador sonuncu oldu.

     1956 yılındaki Copa América organizasyonu da Uruguay’da düzenlendi.

     Turnuvaya 6 takım katılmıştı: Arjantin, Uruguay, Paraguay, Şili, Brezilya ve Peru.

     Tek maçlı lig esasına göre oynanan turnuvada, 4 galibiyet 1 beraberlik alan Uruguay şampiyon, 3 galibiyet 2 beraberlik alan üç takımdan Şili + 3 averajla ikinci, Arjantin + 2 averajla üçüncü, Brezilya – 1 averajla dördüncü, 2 beraberlik 3 mağlubiyet alan Paraguay beşinci, 1 beraberlik 4 mağlubiyet alan Peru sonuncu oldu.

     1967 yılındaki Copa América organizasyonu da Uruguay’da düzenlendi.

     Turnuvaya 6 takım katılmıştı: Arjantin, Uruguay, Paraguay, Şili, Bolivya ve Venezuela.

     Tek maçlı lig esasına göre oynanan turnuvada, 4 galibiyet 1 beraberlik alan Uruguay şampiyon, 4 galibiyet 1 mağlubiyet alan Arjantin ikinci, 2 galibiyet 2 beraberlik 2 mağlubiyet alan Şili üçüncü, 2 galibiyet 3 mağlubiyet alan Paraguay dördüncü, 1 galibiyet 4 mağlubiyet alan Venezuela beşinci, 1 beraberlik 4 mağlubiyet alan Bolivya sonuncu oldu.

     Uruguay’ın başkenti Montevideo’daki Estadio Centenario, 18 Temmuz 1983 tarihinde (ilk Dünya Kupası maçının oynandığı tarihin 53. yıldönümünde) FIFA tarafından “Dünya Futbolunun Tarihî Anıtı” (İsp. Monumento Histórico del Fútbol Mundial) ilan edildi. Bu stad, FIFA tarafından bu ünvânı alan şimdiye kadarki ilk ve tek staddır.

     1995 yılındaki Copa América organizasyonu da Uruguay’da düzenlendi.

     Turnuvaya 12 takım katılmıştı ve bunlar şunlardı: Arjantin, Uruguay, Paraguay, Şili, Brezilya, Peru, Bolivya, Kolombiya, Ekvador, Venezuela, Meksika ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD).

     Takımlar 4’erli halde 3 ayrı gruba ayrıldılar. Gruplarında ilk iki sırayı alan takımlar ile en iyi iki üçüncüden oluşan 8 takım çeyrekfinale yükselecekti. Çeyrekfinalden itibaren de maçlar tek maçlı eleminasyon sistemine göre oynanacaktı.

     Final maçı Uruguay – Brezilya arasında oynandı ve normal süresi 1 – 1 biten maçın sonunda penaltı atışları sonucu 5 – 3 galip gelen Uruguay şampiyon oldu.

     Uruguay’ın başkenti Montevideo’daki Estadio Centenario’da yalnızca futbol müsabakaları oynanmamış, bugüne kadar pekçok sanatçı ve müzisyen bu stadda konser vermiştir. Estadio Centenario’da konser veren müzik grupları ve sanatçılar şunlardır:

     1973: Alfredo Zitarrosa, Heredia, Psiglo, Vera Sienra, Sindykato, Quilapayún, Dean Reed

     1983: Julio Iglesias

     1984: Alfredo Zitarrosa, Daniel Viglietti, Numa Moraes, Yamandú Palacios, Falta y Resto, Chico Buarque

     1984, 1986, 1988 ve 1996:  Joan Manuel Serrat

     1984 ve 2009: Los Olimareños

     1985: Mercedes Sosa

     1989 ve 2014:  Rod Stewart

     1990: Mick Taylor, Eric Clapton Sting

     1991: Paul Simon, The Cult

     1992:  Roxette, Joe Cocker, Brian May, The B – 52’s, Serú Girán, Ricardo Montaner

     1993: Ricky Martin

     1993 ve 1999: Fito Páez

     1996: Plácido Domingo, Luciano Pavarotti

     1996 ve 1999: Luis Miguel

     1998: Soledad Pastorutti, Níquel, Maná

     1999: Enrique Iglesias

     2000: No Te Va Gustar

     2001: Alejandro Sanz, Patricio Rey y sus Redonditos de Ricota

     2003: Buitres Después de la Una

     2006: Nortec Collective, No Te Va Gustar, Jorge Drexler, Joe Vasconcellos, Árbol, Amaral, Arnaldo Antunes

     2007:  Bryan AdamsChayanne, Joan Manuel Serrat, Joaquín Sabina

     2008: Teen Angels

     2010: Guns N’Roses, ReyToro, Sebastian Bach

     2010 ve 2017: Ricardo Arjona

     2011 ve 2016: Maná

     2012: Silvio Rodríguez, Marc Anthony, Rico Chayanne

     2012 ve 2014: Paul McCartney

     2013: Snake, Aerosmith

     2013 ve 2016: Marc Anthony

     2014: One Direction

     2016: Boomerang, The Rolling Stones

     2017: Soy Luna, Joaquín Sabina

     2018: The Pretenders, Phil Collins, Roger Waters

     2019:  Unido Ed Sheeran

     Uruguay’ın başkenti Montevideo’daki Estadio Centenario, Uruguay’daki en büyük stadyumdur. Günümüzde kısa adı AUF olan Uruguay Futbol Birliği (İsp. Asociación Uruguaya de Fútbol)’nden üç ve Montevideo Şehir Konseyi (İsp. Intendencia de Montevideo)’nden de iki üyenin yer aldığı 5 üyelik ve kısa adı CAFO olan Resmî Saha İdarî Komisyonu (İsp. Comisión Administradora del Field Oficial) tarafından yönetilmektedir.

     Uruguay millî takımının yanısıra, Montevideo’nun herhangi bir futbol kulübü de stadyumu kiralayarak kendi saha maçlarını burada oynayabilir. Örneğin Nacional Montevideo ve Peñarol Montevideo takımları maçlarını burada oynamaktadırlar.

     Estadio Centenario; Tribunas Olimpica (21 bin 648 koltuk, karşı stand, doğu), Tribunas Amsterdam (13 bin 923 koltuk, arka kapı, güney), Tribunas Colombes (13 bin914 koltuk, arka kapı, kuzey) ve Tribunas América (10 bin 750 koltuk, ana stant, batı) olmak üzere dört bölgeye ayrılmıştır. Tribünlerin isimleri, Uruguay millî futbol takımının en büyük başarılarını elde ettiği yerleri anımsatıyor.

     Olimpik Trübün’ün altında Nº 100 Héctor Fígoli adlı bir ilkokul ve bir de Uruguay Futbol Müzesi bulunmaktadır. Müze, 15 Aralık 1975 tarihinde açılmıştır. Kolomb Tribünü’nün altında da 9 No’lu Polis Karakolu var.

     Estadio Centenario’nun en ayırtedici ve özgün mimarî unsurlarından biri, şüphesiz, tüm altyapı boyunca bir tür iğne olarak öne çıkan Homenajes Kulesi (İsp. Torre de los Homenajes)’dir. Stadyumun içine ve şehre doğru bir bakış açısı işlevi görür. Olimpik Tribün’ün ortasına (güney) yerleştirilmiş ve 100 m yüksekliğe sahip bağımsız bir betonarme binadan oluşmaktadır. “Montevideo’nun Tarihî Mirası” ilan edilmiştir. 2004 yılında tadilattan geçmiştir.

sediyani@gmail.com

     SEDİYANİ SEYAHATNAMESİ

     CİLT 11

FOTOĞRAFLAR:

Kısa adı FIFA olan Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (Frsz. Fédération Internationale de Football Association)’nin 1930 yılından başlayarak her 4 senede bir düzenlediği “Dünya Kupası” (Dünya Şampiyonası), modern çağın insanlarının en büyük eğlencesi ve en popüler oyunu olan bu spor dalı adına yapılan dünya çapındaki en büyük organizasyon.

1930, dünya futbolu için milad derecesinde önemli bir yıldır. Çünkü bu tarihte FIFA tarafından ilk Dünya Kupası düzenlenmiştir. FIFA tarafından organize edilen “Dünya Futbol Şampiyonası”, ilk olarak 1930 yılında Uruguay’da düzenlendi.

Ve Montevideo’da, şu anda önünde bulunduğumuz stadda. (URUGUAY)

Uruguay’ın başkenti Montevideo’da, Villa Dolores semtindeki Batlle Parkı içinde bulunan Yüzüncü Yıl Stadı (İsp. Estadio Centenario), ilk Dünya Kupası olan ve Uruguay’ın evsahipliği yaptığı 1930 Dünya Futbol Şampiyonası’nın oynandığı staddır ve final maçı da burada oynanmıştır.

Stad, ilk Dünya Kupası’nın yanısıra, 4 kez de (1942, 1956, 1967 ve 1995) kısa adı kısa adı CONMEBOL olan Güney Amerika Futbol Federasyonu (İsp. Confederación Sudamericana de Fútbol) tarafından düzenlenen “Copa América” (Amerika Kupası)’ya da evsahipliği yaptı. (URUGUAY)

Bu stadda 1 kez Dünya Kupası, 4 kez de Copa América turnuvası düzenlendi ve hepsinde de Uruguay şampiyon oldu. Üstelik beşinde de Uruguay tek maç bile kaybetmeden şampiyonluğa ulaştı.

Bu beş büyük uluslararası organizasyon haricinde Estadio Centenario, 3 kez (1979, 2003 ve 2015) Güney Amerika Gençlik Şampiyonası’na, 2 kez (1979 ve 2003) Güney Amerika 20 Yaşaltı Futbol Şampiyonası’na, 1 kez (1999) de Güney Amerika 17 Yaşaltı Futbol Şampiyonası’na evsahipliği yaptı. (URUGUAY)

Uruguaylı yazar Eduardo Hughes Galeano (1940 – 2015), 1995 yılında yazdığı “El Fútbol a Sol y Sombra” (Güneşte ve Gölgede Futbol) isimli kitabında, emperyalizm ile futbol arasındaki ilişkiyi çok açık bir şekilde işlemektedir. Sözkonusu kitabında Uruguaylı Galeano, futbolu “Ateisti olmayan tek dîn” olarak tarif eder.

Eh, futbol bir “dîn” ise eğer, şu anda önünde bulunduğumuz yapı da onun “hacc merkezi” sayılır. Çünkü burası, futbolun en tarihî ve en anlamlı mekânı: İlk Dünya Kupası’nın organize edildiği stadyum. (URUGUAY)

60 bin 235 seyirci kapasiteli stadın uzunluğu 105 m, genişliği 68 m’dir. Aslında 100 bin seyirci kapasiteli inşâ edilmiştir ancak güvenlik nedeniyle koltuk sayısı düşürülmüştür. (URUGUAY)

Stada “Estadio Centenario” (Yüzüncü Yıl Stadı) isminin verilmesinin sebebi, stadın, 27 Ağustos 1828 tarihinde bağımsızlığını ilan eden Uruguay Doğu Cumhuriyeti’nin ilk anayasının kabul edildiği 18 Temmuz 1830 tarihinin 100. yıldönümü olan 1930 yılında inşâ edilmiş olması. Staddaki ilk maç da, 1930 Dünya Kupası’nda, tam da 18 Temmuz 1830’un 100. yıldönümü olan 18 Temmuz 1930 tarihinde oynanan Uruguay – Peru maçıdır. 1. Tur 3. Grup maçı olan bu maç, 1930 Dünya Kupası’nda oynanan dokuzuncu maçtı ve karşılaşmayı evsahibi Uruguay 1 – 0 kazandı.

Yapımına 1929 yılında başlanan Estadio Centenario’nun inşaatı göçmen işçiler tarafından 9 ay gibi kısa bir sürede tamamlanmış ve 1930 Dünya Kupası’na yetiştirilmiştir. (URUGUAY)

Olimpik Trübün’ün altında Nº 100 Héctor Fígoli adlı bir ilkokul ve bir de Uruguay Futbol Müzesi bulunmaktadır. Müze, 15 Aralık 1975 tarihinde açılmıştır. Kolomb Tribünü’nün altında da 9 No’lu Polis Karakolu var. (URUGUAY)

Stad, Uruguaylı mimar kardeşler Juan Antonio Scasso (1892 – 1973) ve Diego Alberto Scasso (? – ?) tarafından tasarlandı. İnşaat 21 Temmuz 1929’da başladı. Ve göçmen işçiler tarafından gerçekelştirilen inşâ çalışmaları 9 ay gibi kısa bir sürede tamamlanarak ilk Dünya Kupası olan 1930 Dünya Kupası’na yetiştirildi.

Mimarî olarak modern çağa (arquitectura moderna) uygun, doğal çevreyle uyumlu ve bu nedenle “benzersiz” olarak tanımlanan dünyadaki ilk stadyum olarak kabul edilir. (URUGUAY)

Uruguay’ın başkenti Montevideo’daki Estadio Centenario, 18 Temmuz 1983 tarihinde (ilk Dünya Kupası maçının oynandığı tarihin 53. yıldönümünde) FIFA tarafından “Dünya Futbolunun Tarihî Anıtı” (İsp. Monumento Histórico del Fútbol Mundial) ilan edildi. Bu stad, FIFA tarafından bu ünvânı alan şimdiye kadarki ilk ve tek staddır. (URUGUAY)

… ve İlk Dünya Kupası: 1930 Uruguay.

1930, dünya futbolu için milad derecesinde önemli bir yıldır. Çünkü bu tarihte FIFA tarafından ilk Dünya Kupası düzenlenmiştir.

FIFA tarafından organize edilen “Dünya Futbol Şampiyonası”, ilk olarak 1930 yılında Uruguay’da düzenlendi. (URUGUAY)

Ve ilk Dünya Kupası’nın final maçını iki komşu ülke, Uruguay – Arjantin oynayacaktı.

İlk Dünya Kupası Finali, 30 Temmuz 1930 günü işte bu stadda, Estadio Centenario’da oynandı. Yerel saatle 15:30’da başlayan maçı Belçikalı hakem John Langenus yönetiyordu ve maçı trübünlerde 68 bin 346 seyirci izliyordu.

“İlk Dünya Kupası Finali” olan bu final maçına takımlar şu kadrolarıyla çıktılar:

URUGUAY: Enrique Ballestrero – José Nasazzi (kaptan), Ernesto Mascheroni – José Leandro Andrade, Lorenzo Fernández, Álvaro Gestido – Pablo Dorado, Héctor Scarone, Héctor Castro, José Pedro Cea, Santos Iriarte

Teknik direktör: Alberto Suppici

ARJANTİN: Juan Botasso – José Della Torre, Fernando Paternóster – Juan Evaristo, Luis Monti, Pedro Arico Suárez – Carlos Peucelle, Francisco Varallo, Guillermo Stábile, Manuel Ferreira (kaptan), Marino Evaristo

Teknik direktörler: Francisco Olazar – Juan José Tramutola

Maça iki takım da hızlı başladı. Evsahibi Uruguay, henüz 12. dakikada Pablo Dorado’nun attığı golle 1 – 0 öne geçti. Konuk Arjantin bu gole sekiz dakika sonra, 20. dakikada Carlos Desiderio Peucelle ile cevap verdi: 1 – 1. Aynı Arjantin baskıyı arttırdı ve 37. dakikada golcüsü Guillermo Stábile ile öne geçti: 1 – 2. Maçın ilk yarısı böyle bitti ve Arjantin devre arasına 2 – 1 önde girdi. Ama ikinci yarı başladığında, sahada fırtına gibi esen bir Uruguay vardı. Önce 57. dakikada José Pedro Cea ile 2 – 2 eşitliği sağlayan Uruguay, 68. dakikada da Victoriano Santos Iriarte ile 3 – 2 öne geçti. Maçın sonlarına doğru herkes Arjantin’in beraberliği yakalayacağını beklerken, son dakikada, 89. dakikada Uruguay, Héctor Castro ile bir gol daha attı ve final maçını 4 – 2 kazanarak “İlk Dünya Şampiyonu” oldu. (URUGUAY)

Estadio Centenario, 24 Nisan 2019

 

244 Total Views 1 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir