Gümüş Nehir’in Kıyısındaki Başkentlerin Meydanlarında Haykırdım Sana Olan Sevgimi – 43

 

İbrahim Sediyani

 

 

 

 

 

     (*): Bütün yönleriyle Buenos Aires’in üç bölüm önce başladığımız tanıtımına bu bölümde devam edeceğiz.

     – – –

     28 Ekim 1876 tarihinde İl Yasama Gücü, “Belediyeler Teşkilâtı Kanunu”nu çıkardı. Bu yasa, idarî adem-i merkeziyet ilkesi olan, belediyedeki mevcut her bucak için bir “merkez konseyi” ve bir “cemaat konseyi” oluşturmuştur. Tüm konseyler aynı sayıda üyeye sahip değildi: Catedral al Norte, Catedral al Sud, San Miguel, San Nicolás, Socorro, Piedad, Montserrat, Concepción ve Balvanera cemaatlerinin 12 üyesi varken, San Telmo, Pilar San Juan Evangelista, Barracas al Norte ve San Cristóbal cemaatleri ise sadece 8 kişiydi.

     Buenos Aires şehrinin belediyesinin sınırları şunlardı: Río de la Plata, Riachuelo, Boedo, Venezuela, Castro Barros, Medrano, Lavalle, Córdoba, Uriarte, Niceto Vega, şu anki Sáenz semtleri ve Maldonado Deresi.

     Ülke, onlarca yıllık iç mücadelelerin ardından birleşmiş olmasına rağmen, Arjantin Devlet Başkanı Nicolás Remigio Aurelio Avellaneda Silva (1837 – 85)’nın gerçekleştirmeye çalıştığı bir proje olan Buenos Aires şehrinin federalleşmesi konusunda hâlâ bir çatışma vardı. Buenos Aires eyaleti, hem ekonomik hem siyasî nedenlerle Buenos Aires şehrine teslim olmak istemedi. Şehrin kaybı, devlet başkanlığını ele geçirmeye aday olan Buenos Aires Valisi Carlos Tejedor (1817 – 1903)’a darbe anlamına geliyordu. Çatışma, Tejedor ve Avellaneda arasındaki siyasî farklılıklar nedeniyle şiddetlendi.

     Ulusal Yürütme Gücü’nün merkezi Buenos Aires’teydi, ancak şehirde herhangi bir denetimi veya yargı yetkisi yoktu; sadece bir “onur konuğu” idi. Daha sonra Buenos Aires Eyaleti, Federal Başkent topraklarına eklenen Flores ve Belgrano bölgelerini devretti. Karşılığında, Buenos Aires Eyaleti maddî tazminat aldı.

     1876 yılında Buenos Aires şehrinde Sociedad Estímulo de Bellas Artes adlı sanat topluluğu ve Buenos Aires Orkestra Grubu kuruldu. 1877’de şehirde bir ulusal cezaevi açıldı. 1879 yılında ise Teatro Politeama adlı tiyatro ile Rivadavia Kütüphanesi açıldı.

1880 yılında Arjantin’in başkenti olduğunda Buenos Aires şehri. Gümüş Nehir (Río de la Plata) kıyısında çamaşır yıkayan kadınlar.

     Buenos Aires Eyaleti’nin başkenti, ayrılmış Buenos Aires Eyaleti’nin başkentiydi. Bu mesele, 1880’de şehir federalize edildiğinde ve başkan tarafından atanan belediye başkanı ile hükümetin idarî merkezi haline geldiğinde nihayet çözülene kadar savaş alanında birden fazla kez tartışıldı.

     Yoksul bölgelerdeki sağlık koşulları, yüksek tüberküloz oranları ile olumsuz bir durumdaydı. Halk sağlığı hekimleri ve politikacılar, korkunç hastalığın yayılmasından genellikle hem yoksulları hem de harap apartmanları (manastırları) suçladılar. Bulaşıcı hastalıkların yayılmasını önlemek için, insanlara sokağa tükürme yasağı getirildi, bebeklere ve küçük çocuklara bakmaya yönelik katı kurallar ve aileleri hasta sevdiklerinden ayıran karantinalar gibi uygulamar yürürlüğe kondu.  Ancak bu kötü duruma tezat biçimde, Buenos Aires gümrüklerinin ve bereketli pampaların yarattığı servete ek olarak, 19. yy’ın ikinci yarısında demiryolu gelişimi ve fabrikaların hammadde üretimi, Buenos Aires’in ekonomik gücünü arttırdı.

     1880, Buenos Aires şehrinin tarihinde bir miladdır. Çünkü bu tarihte Arjantin Devlet Başkanı Alejo Julio Argentino Roca Paz (1843 – 1914) yönetimindeki Arjantin Cumhuriyeti devleti tarihî bir karar alarak, 1029 Sayılı Ulusal Yasa ile Buenos Aires’i “ülkenin başkenti” yaptı. Municipalidad de la Ciudad de Buenos Aires kuruldu. Buenos Aires şehri, aynı adı taşıyan eyaletten ayrıldı ve Arjantin’in başkenti ilan edildi.

     Arjantin’şn başkenti olduğu 1880 yılında Buenos Aires’in nüfûsu, 248 bin 700 kişi. Yarısı erkek yarısı dişi.

     1882 yılında daha modernize edilmiş haliyle Buenos Aires Tren İstasyonu açıldı. Ayrıca aynı yıl Ulusal Tiyatro kuruldu ve Buenos Aires şehrinde Güney Amerika Kıta Sergisi düzenlendi.

     1882 yılında Buenos Aires’in tursitik semti La Boca’da çok ilginç bir gelişme yaşandı. 1880 yılında başlayıp iki yıl süren uzun bir genel grevden sonra, La Boca semti 1882 yılında Arjantin’den ayrıldı ve semt sakinleri Ceneviz (Cenova) bayrağını dalgalandırarak bağımsızlık ilan ettiler. Ancak bu bayrak, Arjantin Devlet Başkanı Julio Argentino Roca tarafından aynı gün indirildi. Devlet Başkanı Roca, o bayrağı indirip bizzat kendi eliyle parçaladı.

La Boca semtinin Caminito mahallesi, bugün. (Foto: Yaşar Gülen / Sediyani Haber)

     1882’de Ulusal Kongre, 1260 Sayılı Yasa ile “belediye başkanı” ve 30 üyelik “kentin müzakere konseyi” figürlerini yarattı. Belediye başkanı halk oylamasıyla seçilmedi, ancak Senato’ya uygun olarak Millet Başkanı tarafından atandı. Yeni görevi ilk uygulayan, 1883’te Julio Argentino Roca tarafından atanan Torcuato Antonio de Alvear y Sáenz de la Quintanilla (1822 – 90) idi. Öte yandan, Müzakere Konseyi bölge sakinleri tarafından oylandı. Ayrıca şehir, ülkenin geri kalanından farklı olarak kozmopolit hale geldi ve finansal ve kültürel bir potansiyel geliştirdi. Ulus, şimdi kendisine ait olan şehri büyütmek ve güzelleştirmek için mümkün olan her şeyi yaptı. Bununla birlikte, ulusal hükûmet, limanın, adaletin ve polisin yetkisinin kontrolünü saklı tuttu. Bu sistem 1973 yılına kadar bazı değişikliklerle korundu.

     1883 yılı, Mayıs Meydanı (İsp. Plaza de Mayo) için bir miladdır. Bu tarihte, Buenos Aires Belediye Başkanı Torcuato de Alvear, hem nüfûsun hızla artan ve çoğalan ihtiyaçlarını karşılamak, hem de millî ve siyasî öneminden dolayı meydanı yıkıp daha genişçe bir şekilde yeniden inşâ etmek için, Mayıs Meydanı’nın yıkılmasını kararlaştırdı. Meydanın yıkılıp yeniden yapılması işi için de, Buenos Airesli mimar Juan Antonio Buschiazzo (1845 – 1917)’yu görevlendirdi.

     Böylece meydan belediye tarafından kamulaştırıldı ve 1884’te Belediye Başkanı Torcuato de Alvear’ın emriyle yıkıldı. Dokuz günde tamamlanan yıkım çalışmalarında 700 işçi çalıştırılmıştı.

     Meydanın yeniden kurulması ve açılışının gerçekleştirilmesi, 17 Mayıs 1884 tarihindedir. Yeni meydan, Recova Vieja adlı bir binanın yıkılması ve Victoria Meydanı ile Fort Meydanı adlı iki meydanın birleştirilmesinden doğmuştur. Meydanın yeniden inşâsı için yıkılan sözkonusu Recova Vieja binası, bağımsızlık ve ulusal örgütlenme günlerinde karakteristik bir konuma sahipti.

     Aynı yıl, 1884, sömürge döneminden kalma belediye binasının karşısında, başkanlık sarayı olan Pembe Ev (İsp. Casa Rosada) inşâ edildi. Adını pembe renkteki cephesine borçludur ve yıllar boyunca birkaç kez daha yeniden inşâ edilmiştir. Arjantin devlet başkanları bu binada ikmaet etmektedirler.

Arjantin devlet başkanlarının ikamet ettiği Casa Rosada, 1810.

Arjantin devlet başkanlarının ikamet ettiği Casa Rosada, bugün. (Foto: Yaşar Gülen / Sediyani Haber)

     Buenos Aires Belediye Başkanı Torcuato de Alvear, yalnızca Mayıs Meydanı’nı yeniden inşâ etmekle kalmamış, Buenos Aires’in urbanist görüntüsü için bir “devrim” sayılabilecek Mayıs Caddesi (İsp. Avenida de Mayo)’ni açma projesini de gerçekleştirmiştir. Cadde, 9 Temmuz 1884 tarihinde açılmıştır. Caddenin mimarı, Fransız mühendis Jules Charles Thays (1849 – 1934)’tır.

     Kuruluşundan bu yana Buenos Aires’te, gemilerin mallarını yüklemek ve boşaltmak için yeterli bir liman yoktu. Bunun sebebi; Río de la Plata (Gümüş Nehir)’nın sığ sularıdır. Nehir oldukça geniş olmasına rağmen fazla derin değildir, sığ bir akarsudur.

     Nehrin bu özelliği, aslında ilk başlarda şehir için bir avantajdı. Çünkü şehri düşman saldırılarından koruyordu. Nehir suları çok sığ olduğu için, düşman gemileri buradan gelerek şehre saldıramıyordu. Örneğin 1806 – 07 yıllarındaki İngiliz istilâsı sırasında ve 1811 – 12 yıllarında Montevideo Krallığı’nın Buenos Aires’i bombalama girişimleri sırasında, nehir sığ sularıyla Buenos Aires’i koruyan bir kalkan görevi görmüştür.

     Ancak bu avantaj, sonraki yarım yüzyıl içinde büyüyen ve genişleyen ticarî faaliyetlerin bu yeni aşamasında büyük bir dezavantaja dönüşmüştür. Kıyıya çok yaklaşamayan tekneler, doğal liman olarak işlev gören nehrin “kuyularına” (yeterli derinlikte olan kısımlarına) demir atmak zorunda kaldılar. Büyük arabalar ve tehlikeli mavna yolcuları, ürünlerini almak için oraya gitmek zorunda kalıyordu. Borneo’ya birkaç gün demir atmış olan gemiler de sık ​​sık değişen rüzgârlara ve kuvvetli fırtınalara maruz kalıyorlardı.

     1882 yılında Arjantin Devlet Başkanı Julio Argentina Roca, kendi yardımcısı olan Arjantin Devlet Başkan Yardımcısı Francisco Barnabé Madero (1816 – 96)’nun yeğeni olan Arjantinli işadamı Eduardo Madero (1833 – 94)’yu bu sorunu çözmek için yeni bir liman inşâ etmekle görevlendirdi.

     Madero, Başkan Roca’ya üç proje sundu ve sonuncusu 1884’te kabul edildi. Hükûmet ile sözleşme imzalandı. Madero’nun projesi, ilginçtir, nerdeyse yüz yıldır buradan şehre saldırıp işgal etmeye çalışan bir ülkenin insanları olan İngiliz mühendisler John Hawkshaw (1811 – 91), Harrison Hayter (1825 – 98), Thomas Andrew Walker (1828 – 89) ve James Murray Dubson (1846 – 1924) tarafından gerçekleştirilecekti. Hatta proje için gereken malî kaynak da, İngiltere’nin başkenti Londra (İng. London)’da bulunan “Barings Bank” adlı bankanın vereceği krediyle sağlanacaktı.

     1884 yılında Buenos Aires’in nüfûsu, 295 bin kişi. Sonra bu sayı 1887 yılında 466 bin 300 kişiye ulaşıyor. Birkaç yıl sonra şehrin nüfûsu, ilk kez yarım milyon barajını aşıyor.

     Buenos Aires Limanı (Puerto Madero yani Madero Limanı)’nın’nın inşaatı 1 Nisan 1887 günü başladı. Güney rıhtımı 28 Ocak 1889’da açıldı. Ardından 31 Ocak 1889’da 1 numaralı rıhtım, 28 Eylül 1890’da 2 numaralı rıhtım, 31 Mart 1892’de 3 numaralı rıhtım, 7 Mart 1897’de 4 numaralı rıhtım açıldı ve kuzey kanalının ilk aşaması 15 Temmuz 1897’de tamamlandı. Son olarak, kuzey kanalının son aşaması 31 Mart 1898’de etkinleştirildi ve liman çalışması böylece tamamlandı. Oraya karayoluyla ulaşmak için, limanı şehir merkezine bağlayan son teknoloji ürünü 4 tane döner köprü de kuruldu. Bu döner köprüler, gemilerin bir iskeleden diğerlerine sorunsuz geçişlerini sağladı.

     Limanın 1887’de başlayan inşâ çalışması 11 yıl sürdü ve limanın yapımı 1898 yılında tamamlandı ancak, projenin sahibi olan ve limana da ismi verilen Eduardo Madero, inşaat henüz sürerken ve limanın yapımı bitmemişken, 31 Mayıs 1894 günü hayata gözlerini yumdu.

     1888 yılında Buenos Aires Hayvanat Bahçesi kuruldu. Aynı yıl Pizzurno Sarayı da inşâ edildi.

     1888 yılında Buenos Aires Belediye Başkanı Francisco Seeber (1841 – 1913), şehir merkezinin içinde geniş bir yol yapmayı planlar. Yolun, kuzeyden güneye geçen ve ikisini birbirine bağlayan bir arter gibi olması umuluyordu. Buenos Aires’teki dünyaca meşhur 9 Temmuz Caddesi (İsp. Avenida 9 de Julio)’nin yapılması fikri, bu şekilde ortaya atılır.

Dünyanın en geniş ikinci caddesi olan 9 Temmuz Caddesi, bugün. (Foto: İbrahim Sediyani / Sediyani Haber)

     Caddeye ilk başlarda “Ayohúma” ismi verilmesi düşünülüyordu. Bu, bugünkü Arjantin, Uruguay ve Bolivya topraklarını kapsayan ve Tarija olarak adlandırılan coğrafyanın oluşturduğu bir eyalet olan Gümüş Nehir Birleşik Eyaletleri (İsp. Provincias Unidas del Río de la Plata) ya da diğer adıyla Güney Amerika Birleşik Eyaletleri (İsp. Provincias Unidas de Sudamérica) birlikleri (bayrağı da bugünkü Arjantin bayrağı ile aynıydı) ile Cumhuriyetçiler (İsp. Republiquetas) adlı birliğin ortaklaşa hareket ederek işgalci İspanya güçlerine karşı bugünkü Bolivya topraklarında 14 Kasım 1813 tarihinde verdikleri Ayohúma Savaşı (İsp. La Batalla de Ayohúma)’nın adıdır. Bu savaş Arjantin’in “kurtuluş savaşı” olup, bundan sonra ülke bağımsızlığını kazanmıştır.

     1895 yılında yapılan nüfûs sayımında, Buenos Aires’in nüfûsu 663 bin 655 olarak belirleniyor. Bu nüfusun 320 bini, yani nerdeyse tam olarak yarısı yerli yani Kızılderili idi. Bu yıllarda Buenos Aires, Latin Amerika’nın en büyük ve en önemli şehriydi. Yüzyılın sonunda nüfûs yarım milyonu geçmişti. Bu süre zarfında, birçok İtalyan göçmen, zaman zaman nüfûsun % 40’ından fazlası tarafından konuşulan karma dil Cocoliche’yi geliştirdi.

     1890 yılında Buenos Aires’te Ulusal Tarih Müzesi açıldı.

     1891’de Rivera Indarte Tiyatrosu kuruldu.

Buenos Aires Belediye Binası, bugün. (Foto: İbrahim Sediyani / Sediyani Haber)

     1893 yılında Buenos Aires Belediye Binası inşâ edildi. Aynı yıl, kısa adı AFA olan Arjantin Futbol Federasyonu (İsp. Asociación del Fútbol Argentino) kuruldu.

     AFA, Arjantin millî futbol takımı (erkek / kadın) yanısıra, Arjantin’deki bütün futbol liglerini (erkek / kadın), en üst lig olan Primera División’dan tutun en alt ligler olan Torneo Regional Federal ve Primera D’ye kadar hepsini organize etmekle sorumludur. Kurum ayrıca (erkek / kadın) A Millî Takım’ın yanısıra, Ümit (20 Yaşaltı) Millî Takımı, 17 Yaşaltı Millî Takımı, 15 Yaşaltı Millî Takımı ve Olimpik Millî Takımı olmak üzere tüm Arjantin millî takımlarını yönetiyor.

     1893 yılında kurulan AFA (ilk kurulduğunda kısaltması FAF idi), dünyadaki sekizinci futbol federasyonu, Amerika kıtasındaki ise ilk futbol federasyonudur. Amerika kıtasında kurulan çeşitli ülke futbol federasyonlarının öncüsü olarak kabul edilir. 1904 yılında kurulan ve kısa adı FIFA olan Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (Frsz. Fédération Internationale de Football Association)’ne 1912 yılında Şili ile birlikte üye olarak, FIFA’ya Amerika’dan üye olan ilk iki ülke olmuşlardır. Arjantin, ayrıca 1916 yılında kurulan ve kısa adı CONMEBOL olan Güney Amerika Futbol Federasyonu (İsp. Confederación Sudamericana de Fútbol)’nun da kurucu üyesidir.

     Arjantin Futbol Federasyonu, 21 Şubat 1893 tarihinde “Arjantin futbolunun babası” olarak kabul edilen İskoçyalı öğretmen ve spor eğitmeni Alexander Watson Hutton (1853 – 1936) tarafından kuruldu. Hutton, 10 Haziran 1853 tarihinde İskoçya’nın en büyük şehri Glasgow (İsk. Glesga)’da doğmuş, 9 Mart 1936’da Arjantin’in başkenti Buenos Aires’te vefat etmiştir.

     İlk kurulduğunda kurumun ismi İngilizce idi ve Argentine Association Football League (Arjantin Birliği Futbol Ligi) şeklindeydi.

     Arjantin Birliği Futbol Ligi (şimdiki Arjantin Futbol Federasyonu), ilk kurulduğunda, 1893, yönetim kurulu şu isimlerden oluşuyordu: Alexander Watson Hutton (başkan), B. Guy (başkan yardımcısı), F. Webb (sayman), A. Lamont (sekreter), F. Syngleton, W. Reynolds, E. Morgan, G. Bridges, W. Rudd, B. Syers (üyeler).

     1893 yılında ve İngilizce isimle kurulan Arjantin Futbol Federasyonu, 1946 yılında ismini İspanyolca yaptı ve bugünkü ismine kavuştu. Aslında bu o kadar da zor bir değişiklik değildi; sadece “Football” kelimesinin “Fútbol” yapılması gerekiyordu, hepsi bu! (Arjantin Futbol Federasyonu hakkınd ageniş bilgi edinmek ve Buenos Aires’teki merkez binasını gezmek için bkz. Gümüş Nehir’in Kıyısındaki Başkentlerin Meydanlarında Haykırdım Sana Olan Sevgimi – 30)

Kısa adı AFA olan Arjantin Futbol Federasyonu (Asociación del Fútbol Argentino)’nun başkent Buenos Aires’teki merkez binası, bugün. (Foto: Binadaki bir görevli / Sediyani Haber)

     1894 yılında Buenos Aires şehrinde Su Şirketi Sarayı inşâ edildi. Aynı yıl Musical Mutual Society kuruldu.

     1895 yılında Bellas Artes Ulusal Müzesi açıldı.

     1898 yılında Buenos Aires Botanik Bahçesi açıldı.

     1899 yılında Buenos Aires Belediye Başkanı Adolfo Jorge Bullrich (1833 – 1904), yine hâlâ Zafer Meydanı’nın ortasında olan Mayıs Piramidi’nin boş alanın bulunduğu karenin merkezine taşınmasında ısrar etti. Ancak Mayıs Devrimi’nin 100. yıldönümü olan 1906’da Ulusal Centennial Komisyonu anıtın idamesi için bir yarışma açmaya karar verene kadar herşey sadece fikirde kaldı. Yıllarca süren yönetimin ardından fikir ve proje bekletildi ancak sadece Piramid’in taşınması gerçekleştirildi.

     25 Mayıs 1901 tarihinde kısaca River Plate olarak anılan Club Atlético River Plate futbol kulübü kuruldu. Takımın renkleri kırmızı – beyaz olup, halen Arjantin futbolunun en güçlü takımlarından biridir.

     1902 yılında Arjantin’in başkenti Buenos Aires’te ilk Arapça gazete olan “Es- Selam” (ﺍﻠﺴﻼﻢ) yayınlanmaya başlandı. Bu, tarihte Arjantin’deki Müslümanlar’ın çıkardığı ilk gazetedir. Yıl, 1902.

     1903 yılında Buenos Aires’in nüfûsu, 865 bin kişi. Bu nüfûs bir yıl sonra, 1904’te 950 bin 891’e yükseliyor.

     3 Nisan 1905 tarihinde kısa adı CABJ olan ve kısaca Boca Juniors olarak anılan Club Atlético Boca Juniors futbol kulübü kuruldu. Renkleri sarı – lacivert olan Boca Juniors, bu renklerini, kurulduğu sırada nehirden geçen bir İsveç gemisine borçludur. Renklerini o geminin gönderinde dalgalanan İsveç bayrağından almıştır. Kulüp, halen Arjantin futbolunun en güçlü takımlarından biridir.

     1906 yılında Buenos Aires’te Kongre Salonu inşâ edildi.

     1906 yılında Buenos Aires’in nüfûsu ilk kez 1 milyon barajını aşıyor: 1 milyon 57 bin kişi.

     1908 yılında Avenida Tiyatrosu açıldı.

     1909 yılında San Martin Sarayı inşâ edildi.

     25 Mayıs 1810 tarihindeki Mayıs Devrimi (İsp. Revolución de Mayo)’nin 100. yıldönümü nedeniyle 1910 yılında Buenos Aires’te hem çeşitli etkinlikler düzenlenirken, hem de şehrin alt ve üst yapısı ile ilgili birçok yeni işlere imza atıldı. Bu dönemde Arjantin’in elde ettiği ekonomik refah, başkent Buenos Aires’te kentsel altyapının gelişmesini de sağladı. Kamu hizmetleri iyileştirildi ve devlet kurumları, meydanlar, parklar, müzeler ve kütüphaneler için yeni binalar yapıldı. Gümrük Binası, Adalet Sarayı ve Kongre Meydanı açıldı. “Exposición Internacional del Centenario” sergisi düzenlendi. Kentsel konularda, stillerde, yüksek binalarda ve kentsel yerleşim düzeninde değişiklikler yapıldı. Buenos Aires’i yeni ve ilerici bir ulusun sembolü yapmak için plan ve projeler hazırlandı ve bunlar uygulamaya koyuldu. Kamu hizmetleri iyileştirildi.

     1912 yılında Mayıs Piramidi, 63 m daha doğuya kaydırılararak, Mayıs Meydanı’nın merkezine taşındı.

Mayıs Meydanı ve Mayıs Piramidi, bugün. (Foto: İbrahim Sediyani / Sediyani Haber)

     İlk kez 1888 yılında fikir olarak ortaya atılan ancak uzun süre pratiğe aktarılmayan dünyaca meşhur 9 Temmuz Caddesi (İsp. Avenida 9 de Julio)’nin yapılması projesi, ancak 1912 yılında çıkartılan 8855 Sayılı Yasa ile kabul edilimiştir. Projenin uygulanması için 25 milyon altın Peso (Türk parasıyla 347 ayakkabı kutusu) tutarında bir krediye ihtiyaç vardı. Bu paranın % 90’ının yerel yönetim, % 10’unun da “azîz milletimiz” tarafından ödenmesi kararlaştırıldı.

     İlgili yasa kabul edildikten sonra, dönemin Buenos Aires Belediye Başkanı Joaquín Samuel del Corazón de Jesús de Anchorena Riglos (1876 – 1961), bu projeyi, 9 Temmuz 1816 tarihinde bağımsızlığını kazanmış olan Arjantin Cumhuriyeti’nin bağımsızlığının 100. yıldönümü olan 1916 tarihine yetiştirmek ve 9 Temmuz 1916 günü açılışı gerçekleştirmek için kendisini var gücüyle bu işe adadı. Buenos Aires Belediyesi, caddenin geçeceği alanda bulunan (ve dolayısıyla yıkılacak olan) tüm binaları sahiplerinden satın almıştır. Belediye, her birinin girişinde “Mülk Allah’ındır” yazan bu binalar için sahiplerine 50 milyon Peso ödemiştir.

     Bununla birlikte, belediye bu büyüklükteki inşaat girişimlerini sürdürülebilir ve düzenli bir şekilde ilerletmek için yasal araçlar ve yeterli finansman ile yeterince donatılmamıştı. Kamulaştırmalar kademeli ve alternatif bir şekilde gerçekleştirildi, öyle ki eldeki işlerin tamamlanmasında yavaş kalındı. Bu, belediye hazinesine ağır bir yük getirdi. Bu gerileme, merkez bölgedeki bina gelişmeleri üzerinde de olumsuz etki yarattı. Birçok bina yıkıldı veya terkedildi. Proje, I. Dünya Savaşı (1914 – 16)’nın patlak vermesi ve Belediye Başkanı Anchorena’nin istifası, ardından 1915’te Belediye Müşavirliği’nin kapatılması ile gerçekleşecek olan ilk demokratik seçimlerin yaklaşması ile daha da ağırlaşan, büyük oranlarda siyasî ve finansal bir kriz yarattı. (9 Temmuz Caddesi ile ilgili geniş bilgi için bkz. Gümüş Nehir’in Kıyısındaki Başkentlerin Meydanlarında Haykırdım Sana Olan Sevgimi – 7)

     Öte yandan, La Boca semtin altyapısı ile ilgili olarak, 1908 yılında Buenos Aires Eyalet Belediyesi, La Boca semti ile Maciel Adası’nı birbirine bağlamak için bir feribot köprüsü kurma kararı almıştı. Arjantin Eski Devlet Başkanı Nicolás Remigio Aurelio Avellaneda Silva (1837 – 85)’nın ismi verilen köprü, 31 Mayıs 1914’te açıldı.

     Semtin sembollerinden biri olan ve yine başkanın ismini taşıyan Avellaneda semti ile La Boca’yı birbirine bağlayan Nicolás Avellaneda Ulaşım Köprüsü (İsp. Puente Transbordador Nicolás Avellaneda), daha önce bahsini ettiğimiz ve “Río Matanza” (Katliâm Nehri), “Río de la Manzana” (Elma Nehri) ve “Río Riachuelo” (Küçük Nehir) gibi farklı isimleri bulunan akarsuyun üzerine inşâ edilmiştir. Dünya çapındaki korunan sadece 8 süspansiyon feribot limanından biridir ve Avrupa dışındaki tek olandır. Yüksekliği 57 m, uzunluğu ise 1650 m’dir. (Buenos Aires’in turistik semti La Boca hakkında geniş bilgi için bkz. Gümüş Nehir’in Kıyısındaki Başkentlerin Meydanlarında Haykırdım Sana Olan Sevgimi – 16)

     1913 yılında Buenos Aires şehrinde “Diario Crítica” gazetesi yayınlanmaya başladı. Aynı yıl, Buenos Aires yeraltı ulaşım hattı faaliyete geçti. Bunun asınına ayrıca bir yıl sonra 80 m yükseliğinde ve 16 katlı Demiryolu Binası da inşâ edildi.

     1913’te Buenos Aires, Latin Amerika’daki ilk metroya sahip olan şehirdi ve 1969 yılında Meksika’nın başkenti Ciudad de México’nun metrosu açılana kadar da Latin Amerika’daki ilk ve tek metro olmuştu.

Buenos Aires yeraltı ulaşım hattının 1912 – 13 yıllarındaki inşaat çalışmalarından. 1913’te Buenos Aires, Latin Amerika’daki ilk metroya sahip olan şehirdi ve 1969 yılında Meksika’nın başkenti Ciudad de México’nun metrosu açılana kadar da Latin Amerika’daki ilk ve tek metro olmuştu.

     Ancak Buenos Aires şehrinde herşey refah demek değildi. 100. yıl kutlamaları, Plaza Lorea’daki anarşist bir gösterinin kanlı baskısının ardından meydana gelen, 8 ölü ve 100’den fazla yaralı bırakan ve daha sonra gerçekleşecek genel grev sonucunda Arjantin Devlet Başkanı José Maria Cornelio Figueroa Alcorta (1860 – 1931) tarafından ilan edilen bir kuşatma durumunda gerçekleşti. Arjantin tarihinde buna “Kızıl Hafta” (İsp. Semana Roja) denir.

     Daha sonra, bütün dünyanın içinde olduğu I. Dünya Savaşı başlıyor. Cihan Harbi başladığında, Buenos Aires’in nüfûsu, 1 milyon 575 bin 814 kişi. O tarihte Buenos Aires, dünyanın en büyük 12. şehri.

      Bütün dünyayı etkisi altına alan ve verdiği acılarla kasıp kavuran Cihan Harbi, kadim ve bir o kadar da dertli gezegenin üzerine bir kabus gibi çöküyor.

     Ordular işgalde, devletler zûlümde, halklar ise ölümde.

     Ondan sonra ne mi oluyor?

     Bunu da anlatacağız bir sonraki bölümde.

     – – –

     (*): Bütün yönleriyle Buenos Aires’in tanıtımına bir sonraki bölümde devam edeceğiz.

sediyani@gmail.com

     SEDİYANİ SEYAHATNAMESİ

     CİLT 11

 

103 Total Views 1 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir