Adalet Ağaoğlu Vefat Etti

 

isediyani

Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden Adalet Ağaoğlu vefat etti. Ağaoğlu, 91 yaşındaydı.

 

 

     Türk edebiyatının önde gelen isimlerinden Adalet Ağaoğlu vefat etti. Ağaoğlu, 91 yaşındaydı.

     Adalet Ağaoğlu çoklu organ yetmezliği nedeniyle üç gündür yoğun bakımda tedavi görüyordu. Cumartesi gününden bu yana entübe olan Ağaoğlu, Ankara’nın Ulus semtindeki Liv Hospital’de kontrol altında tutuluyordu. Liv Hospital’den edinilen bilgide şu ifadeler yer aldı:“Solunum durmasıyla başvurdu. Yoğun bakıma aldık. Yaşına bağlı sistemsel şikâyetler vardı. Entübe edildi. Sistemleri destekleyici ilaç verildi fakat kalbi dayanmadı.”

     ADALET AĞAOĞLU KİMDİR?

     Adalet Ağaoğlu, 13 Ekim 1929 tarihinde Ankara’nın Nallıhan ilçesinde doğdu. Babası, hem Kur’ân hafızı hem kumaş tüccarı Hafız Mustafa Sümer’dir. 4 çocuklu tüccar bir ailenin ikinci çocuğu ve tek kızı olarak yaşamını sürdürdü. Kardeşleri Dr. Cazip Sümer (1925 – 75), oyun yazarı, oyuncu Güner Sümer (1936 – 77) ve işadamı Ayhan Sümer (1930 – halen hayatta)’dir.

     İlköğrenimini memleketi Nallıhan’da, ortaöğrenimini 1938 yılında yerleştikleri Ankara merkezde Ankara Kız Lisesi’nde tamamladı.

     Şiirlere ve edebiyata olan ilgisi lise çağlarında başlayan Adalet Ağaoğlu, 1946 yılında Ulus gazetesinde tiyatro eleştirileriyle yazı hayatına başladı. 1948 – 50 yılları arasında Kaynak dergisinde şiirleri yayımlanmaya başladı.

     1950 yılında Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi “Fransız Dili ve Edebiyatı” Bölümü’nden mezun oldu.

     Açılan bir sınavla Ankara Radyosu’na giren Ağaoğlu, Ankara Radyosu’nda göreve başladığı yıl ilk radyo oyunu olan “Aşk Şarkısı”nı yazdı. Radyodaki görevini sürdürürken, Ankara’da bir ilki gerçekleştirerek Kartal Tibet, Üner İlsever, Çetin Köroğlu ve Nur Sabuncu ile birlikte ilk özel tiyatro olan Meydan Sahnesi’ni kurma başarısını gösterdiler. Meydan Sahne dergisini çıkararak başarılarına ve Türk edebiyatına yenilikler katmaya devam etti.

     1951 yılında Türkiye Radyo Televizyonu (TRT)’nda göreve başladı ve 1970’e kadar TRT’de çeşitli görevlerde bulundu.

     1953 yılında tiyatro konusunda görgü ve bilgisini arttırmak üzere Fransa’nın başkenti Paris’e giden Adalet Ağaoğlu, aynı yıl Sevim Uzungören’le birlikte yazdığı “Bir Piyes Yazalım” tiyatro oyununu Ankara’da sahneledi.

     1954 yılında mühendis Halim Ağaoğlu ile evlendi.

     1955 yılında “Yaşamak, 1964’te “Evcilik Oyunu”, 1965’te “Sınırlarda Aşk” ve “Çatıdaki Çatlak”, 1967’de “Tombala”, 1970’te “Sınırlarda Aşk: Kış – Barış” adlı tiyatro ve radyo oyunları yayınlandı.

     Yazmış olduğu oyunlar ile adını duyurmaya devam eden ünlü yazar, her geçen gün oyunlarına yenisini eklemeye devam ederek dönemin en önemli yazarları arasında yerini aldı. İlk romanını yazana kadar oyun yazarlığını sürdürdü. Üst üste yazdığı oyunlarla 60’lı ve 70’li yılların önde gelen oyun yazarlarından oldu.

     TRT’nin özerkliğine el konulması gerekçesiyle 1970 yılında “TRT Radyo Dairesi Başkanlığı”ndan istifa eden yazar ve sanatçı Adalet Ağaoğlu, o tarihten bu yana yazarlıktan başka bir işle uğraşmadı. Edebiyat yaşamının bazı dönemlerinde Remüs Tealada ve Parker Quinck gibi takma adlar kullanmıştır.

     1973 yılında ilk romanı olan “Ölmeye Yatmak”  yayınlandı. Bu ilk romanından itibaren tüm eserleri yoğun tartışmalara konu oldu. Aynı yıl, “Üç Oyun: Bir Kahramanın Ölümü, Çıkış, Kozalar” adlı tiyatro oyununu da yayınladı.

     1974 yılında “Türk Dil Kurumu (TDK) Tiyatro Ödülü”nü aldı. Aynı yıl, “Yüksek Gerilim” adlı hikâye kitabı yayınlandı. Bu eseriyle bir yıl sonra 1975’te “Sait Faik Abasıyanık Hikâye Armağanı”nı kazandı.

     1976 yılında “Kendini Yazan Şarkı” adlı tiyatro oyunu, “Fikrimin İnce Gülü” adlı romanı, 1978’de de “Sessizliğin İlk Sesi” adlı hikâye kitabı yayınlandı. Bu eserlerinden, asker ile arasının açılmasına ve askerî kuvvetler ile mahkemelik olmasına neden olan “Fikrimin İnce Gülü” çok tartışıldı. Eser, dördüncü basımında toplatıldı. “Fikrimin İnce Gülü” romanı hakkında, “askerî kuvvetleri tahkir ve tezyif (küçük düşürmek) suçlamasıyla hakkında 1981 yılında dâvâ açılan Ağaoğlu, iki yıl süren dâvânın ardından aklandı.

     1979 yılında yayınlanan “Bir Düğün Gecesi” adlı romanı, aynı yıl “Sedat Simavi Edebiyat Ödülü”nü, 1980’de “Orhan Kemal Roman Armağanı” ile “Madaralı Roman Ödülü”nü kazandı. “Düğün Gecesi” romanı hakkında da devlet tarafından soruşturma açıldı.

     1980 yılında “Yazsonu” adlı romanı, 1982’de “Hadi Gidelim” adlı hikâye kitabı yayınlandı.

     1983 yılında İstanbul’a taşındı ve bu şehirde yaşamaya başladı.

     1984 yılında “Üç Beş Kişi” adlı romanı, 1986’da “Geçerken” adlı deneme kitabı yayınlandı.

     Adalet Ağaoğlu, 1986 yılında kurulan İnsan Hakları Derneği (İHD)’nin kurucuları arasında yer aldı. Ancak Temmuz 2005’te yaptığı açıklamada, İHD’nin tek yanlı bir tutum takındığını belirterek ve “PKK yanlısı politika izliyorlar” diyerek istifa etti.

     1987 yılında “Hayır…” adlı romanı, “Ruh Üşümesi” adlı romanı ve “Çok Uzak – Fazla Yakın” adlı tiyatro oyunu yayınlandı. “Çok Uzak – Fazla Yakın” , aynı yıl “Türkiye İş Bankası Büyük Ödülü”nü aldı. “Ruh Üşümesi” de 1992’de “Lebon Kültür Merkezi (Lebon Cinema Clup) Edebiyat Ödülü”nü kazandı.

     1992 yılında “Duvar Öyküsü – Çocuklar ve Büyükler için Müzikli Danslı Oyun” adlı tiyatro oyunu, 1993’te de “Karşılaşmalar” adlı deneme kitabı ile “Romantik Bir Viyana Yazı” adlı romanı basıldı. “Romantik Bir Viyana Yazı”, 1995’te “Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat (Edebiyat) Büyük Ödülü”nü, 1997’de “Aydın Doğan Roman Ödülü”nü kazandı.

     1996 yılında ciddi bir trafik kazası geçirdi ve iki yıl hastanede yattı. Kaza geçiren Adalet Ağaoğlu için Can Yücel’in söylediği “Sen Türkiye’nin en güzel kazasısın” sözü, Feridun Andaç’ın Adalet Ağaoğlu ile yaptığı nehir söyleşi tarzında bir kitabın adı oldu. Kitap, 2006’da basıldı.

     1996 yılında “Başka Karşılaşmalar” adlı deneme kitabı, 1997’de “Hayatı Savunma Biçimleri” adlı hikâye kitabı, 2002’de de “Öyle Kargaşada Böyle Karşılaşmalar” adlı deneme kitabı yayınlandı.

     Adalet Ağaoğlu ile ilgili yazıları biraraya getiren arşiv, eşi Halim Ağaoğlu tarafından hazırlanmış ve 2003 yılında Adalet Ağaoğlu’nun yazarlığının 55. yılı anısına “Herkes Kendi Kitabının İçini Tanır” adı ile basılmıştır.

     Adalet Ağaoğlu, 2010 Anayasa Referandumu sırasında çeşitli katılımcılarla beraber düzenlenen bir panelde Öğrenci Kolektifleri adlı bir grubun yumurtalı saldırısına maruz kalmıştır. Ağaoğlu ayrıca Ermeniler’den özür dileme kampanyasına katılmıştır.

     2011 yılında “Çağımızın Tellalı adlı tiyatro oyunu ile “Yeni Karşılaşmalar” adlı deneme kitabı, 2014’te “Dert Dinleme Uzmanı” adlı romanı yayınlanmıştır.

     Adalet Ağaoğlu, 8 Nisan 2018 günü Milliyet’ten Filiz Aygündüz’e verdiği röportajda, “Ölümden korkuyor musunuz?” sorusuna şöyle yanıt vermişti: “Bugünlerde insan ister istemez yattığı zaman tek düşündüğü şey ölmek oluyor. ‘Geç bile kaldın Adalet, bu ne zaman gelecek?’ diyorum. ‘Gelmedi’ diyorum. Vallahi durmadan bunu düşünüyorum. Bu o kadar büyük bir bulmaca ki bütün mesele, şu kadarını söyleyebilirim: ‘Adalet, öleceksen acı çekmeden öl.’ Yaşamak iyi ama acı çekerek yaşamak başka. Yıpranarak ölmek başka.”

     Bir Kur’ân-ı Kerim hafızının kızı olan ancak hayatının büyük kısmı laik devlet kurumları, sonra sol ve seküler kesimlerle geçen Adalet Ağaoğlu, bir açıklamasında da “Babamın bir hafız olduğunu çevremdekilere söylemeye hep korktum” demiştir.

     Sediyani Haber olarak hayatını kaybeden Adalet Ağaoğlu’na Allah’tan rahmet, başta ailesi, yakınları ve okurları olmak üzere tüm edebiyat camiâsına başsağlığı diliyoruz.

     AJANSLAR, SEDİYANİ HABER

     14 TEMMUZ 2020

 

192 Total Views 1 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir