Koronavirüs: Belirtileri ve Korunma Yolları

 

isediyani

Biyomedikal laborant Basri İpek, Sediyani Haber için yazdı…

 

 

 

Koronavirüs: Belirtileri ve Korunma Yolları

Basri İpek

     Koronavirüs (Covid – 19), hayvanlar arasında yaygın olan büyük bir virüs grubu. Nadir durumlarda bilim insanlarının “zoonotik” olarak adlandırdığı durumdur, yani hayvanlardan insanlara bulaşabilirler.

     Koronavirüsler, soğuk algınlığından Ortadoğu Solunum Sendromu (Middle East Respiratory Syndrome / MERS – CoV) ve Ağır Akut Solunum Sendromu (Severe Acute Respiratory Syndrome / SARS – CoV) gibi daha ciddi hastalıklara neden olan bir virüs ailesi. Yapılan kapsamlı araştırmalar sonucunda, SARS – CoV’un misk kedilerinden, MERS – CoV’un ise tek hörgüçlü develerden insanlara bulaştığı ortaya çıkmıştır. Henüz insanlara bulaşmamış olan ancak hayvanlarda saptanan birçok koronavirüs mevcuttur.

     Biz çalıştığımız laboratuarda hayvanlarda saptanan koronavirüs ailesini zaten elimizde mevcut bulunan kitlerle test edebiliyoruz.

     SARS virüsünün etkisini 2003’te hep birlikte gördük ve onbinlerce insanın ölümüne sebebiyet vermişti. Daha sonra Suudî Arabistan’da görülen ve tanımlanan MERS, Eylül 2012’de başlamıştı. Aslında ilk vakıa Ürdün’de Nisan 2012’de tespit edilmiş ama ne olduğu anlaşılmamıştı. O da SARS kadar olmasa yine can alıcı olmuştu.

     Ancak 31 Aralık 2019’da Dünya Sağlık Örgütü (WHO) Çin Ofisi, Çin’in Hubei eyaletinin Wuhan şehrinde etiyolojisi bilinmeyen “pnömoni” (akciğer enfeksiyonu, halk dili ile “zatürre”) vakalarını bildirmiştir. 7 Ocak 2020’de etkeni daha önce insanlarda tespit edilmemiş yeni koronavirüs ailesine ait bir virüs tanımlanmıştır. Daha sonra 2019 – nCoV olarak adlandırılmış ve nihayetinde Covid – 19 ismi verilerek “epidemi” ilan edilmiştir. Epidemi, küresel çapta salgın hastalıklar için kullanılan bir terim.

     Nihayetinde “pandemi” olarak adlandırılan koronavirüs (Covid – 19), bütün dünyaya bulaşmış vaziyettedir.

     ■ KORONAVİRÜS NASIL BULAŞIR?

     Mevsimsel grip gibi yakın temas, öksürük, aksırık ve tokalaşma gibi yollarla insanlar arasında yayılım gösterebilir. Ağız burun yoluyla (sekresyon) bulaşan virüs, alt solunum yollarına ve daha sonra tüm vücûda yayılabilmektedir. Ölümlerin büyük çoğunluğu alt solunum yolu enfeksiyonlarına bağlı olmaktadır.

     Şimdi biz işin bu kısmını birazcık daha irdeleyelim:

     Bilindiği üzere insanlar birbirlerine olan sevgi ve saygılarını anlamlandırabilmek için tokalaşır, sarılır, öpüşürler. İşte tam bu esnadaki üst solunum yollarından gelebilecek olan sekresyonlar yakınımızdakilere öksürük, aksırma vasıtasıyla çok rahat bulaşabilmektedir.

     Bunun yanısıra sıcak solunumun da bulaşma yollarından olduğu uzmanlarca saptanmıştır. Ayrıca bu sekresyonların el vasıtası ile silinmesi ve el temizliği yapılmadan tutulan kapı kolları v.s. gibi eşyaların başkası tarafından tutulması ve buna benzer çoğaltabileceğimiz örnekler birer “bulaşma odağı”dır.

     Zaten böyle kolay bulaşabildiğinden dolayı artık pandemik bir hastalık haline dönüşmüştür. Globalleşmiş bir dünyada yaşıyoruz ve artık ülkelerarası mesafeler uçak v.s. yollarla çok uzak sayılmaz. Dolayısıyla pandemik bir hale dönüşmüş olması çok da zor olmamıştır.

     ■ TESPİT YÖNTEMLERİ

     Yukarıda bahsettiğim, hayvanlarda bulunan korona ailesi için uygulanan ve kullanımı gayet basit olan “Elisa” yöntemleri mevcuttur.

     Ancak şu an karşı karşıya bulunduğumuz Covid – 19, “Polymerase Chain Reaction” (PCR) metodu ile saptanmaktadır. Bu teknik marke (yani sadece saptanılması istenilen bölge) edilmiş DNA veya RNA yazılımlarının çoğaltılmasını sağlayan ve elde edilmiş bu ürünün elektroforez cihazından geçirilerek saptanılmasını sağlayan bir metoddur. 3 – 4 gün içinde netice alınabilir. Biraz eziyetli ve uzun süren bir test türüdür.

     Ancak şu anda yeni nesil PCR cihazları ile bu süre 2 güne indirilmiştir. Bizim çalıştığımız laboratuarda 2 gün sonra sonuç verebiliyoruz.

     Şu an Çin’in üretmiş olduğu, yukarıda bahsetmiş olduğum kolay ve hızlı testlerin var olduğu söyleniyor. Henüz elimizde yok, bilgi olarak geçiyorum sadece.

     ■ KORONAVİRÜSÜN BELİRTİLERİ NELERDİR?

     – Ateş

     – Baş ağrısı

     – Kas ve eklem ağrıları

     – Halsizlik ve durgunluk

     – Solunum sorunları

     – Kuru öksürük

     – Ani tad ve koku alma kaybı (Belçikalı Prof. Dr. Van Ranst Mark’ın 23 Mart 2020’deki TV röportajı)

     Ancak bu belirtiler normal soğuk algınlığı, grip ve benzeri durumların yol açtığı belirtilere çok benzemektedir. Şüpheli durumda mutlaka hekime başvurulmalıdır.

     ■ KORUNMA YÖNTEMLERİ

     Dünya Sağlık Örgütü (WHO), virüsten korunmak için şu tavsiyelerde bulunuyor:

     – Ellerinizi yıkayın; sabun veya el temizlik jelleri virüsü öldürebilir.

     – Öksürürken veya hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu mendille kapatın ve sonrasında virüsün yayılmasına engel olmak için ellerinizi yıkayın.

     – Gözlerinize, burnunuza ve ağzınıza dokunmaktan kaçının.

     – Elleriniz virüsün değdiği bir yere dokunursa virüs vücûdunuza bulaşabilir.

     – Öksüren, hapşıran veya ateşi yüksek kişilerden uzak durun.

     Genel hatları ile WHO’nun bu tavsiyelerine mutlak suretle uyulmalıdır. Bunun yanısıra neredeyse bütün dünya ülkelerinin almış olduğu sokağa çıkma yasağına mutlak suretle uymamız gerekir.

     Tabiî ki temel gereksinimler için dışarı çıkılacaktır ancak sadece müsaade edildiği kadarını değerlendirmek, bu süreç için hayatî önem taşımaktadır. Bu salgın yukarıda da bahsettiğimiz gibi artık küresel bir salgına dönüşmüş ve bundan sonra küresel dayanışma, yardımlaşma ve bilinçlendirme ile çözülebilecek bir vaziyet almıştır.

     Unutmayalım; kuralları uygulamaz ve hastalığın daha fazla yayılmasına sebebiyet verirsek, çözümünü de güç bir boyuta taşımış oluruz.

     Lütfen bu hastalığı çok ciddiye alalım ve asparagas haberlere kulaklarımızı tıkayalım. Ekranlarda bu işin gerçek uzmanları konuşuyor, onları dinleyip bilinçlenmeye çalışalım. Şu an itibarı ile bütün dünyada bilinen vaka sayısı 526.914 ve ne yazık ki ölü sayısı 23.704’ü buldu.

     Genel hatları ile baktığımızda konulmuş kurallara uyan ülkelerdeki salgın ve ölüm oranı diğerlerine nazaran daha az.

     Bu kurallara uymak ve uymayanları uyarmak bir insanlık vazifesidir.

     Çalıştığım ve nöbet tuttuğum laboratuarda artık kaç pozitif hastanın sonuçlarını doktorlarına haber verdiğimi bilemiyorum. Sayı çok fazla. Ayrıca geçen haftasonu nöbetimde de ne yazık ki hastaları için canla başla çalışan ve testleri pozitif olan doktorların sonuçlarını kendilerine bildirdim.

     Bazen aramızda çok samimi ve duygusal konuşmalar oldu. Doktorun biri ile konuşurken “Şimdi sana soruları bir anne olarak soruyorum” demesi beni çok duygulandırmıştı.

     Aslında sorduğu soruların cevabını bir doktor olarak benden daha iyi biliyordu. Ancak o esnada O da mağdurdu. O’nun çocuğu İtalya’dan gelen ve bu virüse maruz kalmış kişilerle aynı ortamda olmuş. İşte o esnada bir doktor değil bir anne olarak soruyordu soruları.

     Buna benzer nice telefonlar ve örnekler.

     Bu tecrübeler sayesinde şunu anladım ki; küresel sıkıntılar, insanların arasındaki buzların erimesine, sıkıntıların birlikte daha kolay çözünülürlük kazanabileceğini ve bir başka zümreyle aralarında hiçbir fark olmadığı anlayışlarını birlikte getirdi. Ümit ederim ki virüs neticesinde de olsa insanlık adına alınmış bu mesafelerden geri dönmeden yolumuza devam ederiz.

     Sonuçta aynı güneş aydınlatıyor bizi, aynı yıldızların aydınlatması ile yolumuzu bulabiliyoruz.

     Hayata anlam veren ve en büyük değerlerimizden olan sağlık, herkes için aynı önemi taşıyor. Neden ortak bir noktada buluşmayalım ki?

     Umarım hep birlikte ve potansiyel bir toplum bilinciyle hareket edip sıkıntılı bir süreçten sonra feraha kavuşuruz.

     Ama bunu ancak birlikte gerçekleştirebiliriz.

     SEDİYANİ HABER

     27 MART 2020

 

761 Total Views 2 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir Cevap Koronavirüs: Belirtileri ve Korunma Yolları

  1. İsa İnce dedi ki:

    Bilgilendirme için teşekkürler, bayağı faydalı bilgiler edindim.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir