2019’da Kaybettiğimiz Kürt Büyükleri

 

isediyani

2019 yılında hayatını kaybeden ve aramızdan ayrılan Kürt büyükleri

 

 

 

     2019 yılında hayatını kaybedip aramızdan ayrılan, vefâtlarıyla bizleri üzen Kürt büyükleri…

     Talat Seman

     (1944 – 14 Ocak 2019)

     Kürt tiyatro sanatçısı Talat Seman, trafik kazasında hayatını kaybetti. Seman, 74 yaşındaydı.

     Tiyatro sanatçısı Talat Seman, akşam saatlerinde Kürdistan’ın başkenti Erbil (Hewlêr) ile Pirmam arasındaki yolda geçirdiği trafik kazası sonucu hayata gözlerini yumdu.

     Sanat tarihi boyunca onlarca esere imza atan Talat Seman, daha çok 1990’lı yılların zorlu şartlarında imza attığı “Qereçox Keklikleri” dizisiyle tanındı. Ünlü tiyatro sanatçısı, Bağdat Televizyonu’nda “Lanetli” isminde bir tiyatro yönetti.

     Talat Seman, drama ve tiyatro alanında 63 esere sahip. “Dim Dim Kalesi”, “Mem û Zin”, “Aşk Şehri” ve “Hemedok”, Seman’ın en bilinen tiyatro oyunlarıydı.

     Kürdistan Başbakanı Nêçirvan Barzanî, Kürt tiyatrocu Talat Seman’ın yaşamını yitirmesinden dolayı taziye mesajı yayınladı. Başbakan Barzanî, Twitter hesabından, yönetmen ve tiyatrocu Talat Seman’ın vefatından dolayı yayınladığı taziye mesajında üzüntülerini dile getirdi. Seman’ın Kürt sanatında kayda değer bir iz bıraktığını kaydeden Başbakan Nêçirvan Barzanî, “Yönetmen ve tiyatrocu Talat Seman’ın vefatından dolayı üzüntülüyüm. Ailesi, yakınları ve arkadaşlarına başsağlığı diliyor, acılarını paylaşıyorum. Yüce Allah’tan kendisine mağfiret diliyorum” ifadelerini kullandı.

     Mîr Tahsin Bey

     (1933 – 28 Ocak 2019)

     Ézidî Kürtler’in dînî lideri Mîr Tahsin Bey, Almanya’nın Aşağı Saksonya (Niedersachsen) eyaletinin başkenti Hannover’de tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. Mîr Tahsin Bey, 86 yaşındaydı.

     Ézidîler’in en üst dînî makamı olan Dünya Ézidîler Mîri Mîr Tahsin Bey, uzun süredir sağlık sorunları nedeniyle Hannover’de bir hastanede tedavi görüyordu. Mir Tahsin Bey’in 25 Ocak’ta hayatını kaybettiğine dair haberler çıkmış, daha sonra ailesi tarafından bu haberin doğru olmadığı açıklanmıştı. Tahsin Bey’in bu sabah yerel saatle 06:10’da vefat ettiği ailesi tarafından duyuruldu.

     Mir Tahsin Bey’in oğlu Hazım Mir Tahsin Bey, babasının ölümüyle ilgili yaptığı açıklamada, “Hannover’de 3 gün taziyesi sürecek. Daha sonra Kürdistan Hükûmeti tarafından tahsis edilen özel uçakla babamın cenazesi Kürdistan’a getirilecek. Buradaki törenden sonra toprağa verilecek” dedi. Hazım Mir Tahsin Bey, farklı ülkelerde yaşayan Ézidîler’in zahmet edip Almanya’ya gelmelerine gerek olmadığını, kendi evlerinde de yas tutabileceklerini belirtti.

     Kürdistan Diyanet İşleri Bakanlığı’nın Ézidî temsilcisi Xeyrî Bozanî de, Ézidîler’in dînî lideri Mîr Tahsin Bey’in özel bir uçak ile vefat ettiği Almanya’dan Kürdistan’a getirileceğini söyledi. Bozanî, Mîr için Almanya’nın Hannover şehrinde 3 günlük taziye kurulacağını açıkladı. Xeyrî Bozanî, Mîr Tahsin Bey’in naaşının daha sonra özel bir uçakla Almanya’dan Kürdistan’ın başkenti Erbil (Hewlêr)’e, ordan da Şêyxan ilçesine geçirileceğini ve burada 3 gün taziye kurulacağını söyledi.

     MÎR TAHSİN BEY KİMDİR?

     Dünya Ézidîler Mîri Mîr Tahsîin Bey, 1933 yılında Kürdistan’ın Duhok ilinin Şêyxan ilçesine bağlı Baedre köyünde dünyaya geldi. Mîr Tahsin Bey’in dedesi Hasan Ali Bey’in babası Ali Bey, 1846 yılında Kürdistan’ın Rewanduz şehri civarındaki dağlarda öldürülmüş, bu olaydan sonra öldürüldüğü yere Gêliyê Elî Beg (Ali Bey Vadisi) ismi verilmişti.

     Mîr Tahsin Bey, babası Said Bey’in 1944 yılında vefatından sonra, henüz 11 yaşındayken, Ézidîler’in en yüksek dînî ve sosyal mertebesi olan “Mir” sıfatını aldı.

     Mîr Tahsin Bey, ölümsüz millî lider Mella Mustafa Barzanî rehberliğindeki Eylül Devrimi’ne destek verdiği gerekçesiyle 1959 yılında Irak’ın güneyindeki Amara ve Divane bölgelerine sürgün edildi. Başkent Bağdat’ta “mecburî iskân”a tabi tutuldu.

     1962 yılında Avrupa’ya giden Mîr Tahsin Bey, bir süre Almanya ve İngiltere’de kaldı. 1970’lerin başında Güney Kürdistan’da yürütülen devrime katıldı. 1975’te devrimin tamamlanmasıyla, ailesiyle birlikte İran’a sığındı. Bir yıl sonra da Avrupa’ya geçti.

     1976 – 81 yılları arasında İngiltere’nin başkenti Londra (London)’da yaşayan Mir Tahsin Bey, Baasçı – faşist Saddam Hüseyin rejimi tarafından çıkarılan afla 1981 yılında Güney Kürdistan’a döndü.

     2004 yılındaki suikast girişiminden sağ kurtulan Mîr Tahsin Bey,  Ézidî Kürtler’in yaşadıkları sorunları her defasında kamuoyuna duyurmakla biliniyor.

     Ézidî Yüksek Manevî Konseyi’nin başkanlığını yapan Mîr Tahsin Bey, Ézidî inancına sahip toplum içinde ve uluslararası çapta en güçlü Ézidî lider. Ézidîler’de “Mîrlik”, Müslümanlar’daki “Halifelik” veya Hristiyanlar’daki “Papalık” gibi bir statüye sahip.

     86 yaşında hayata gözlerini yuman Mîr Tahsin Bey, anadili Kürtçe’nin yanısıra iyi derecede Arapça, Farsça ve İngilizce biliyordu.

     Egidê Cemo

     (1932 – 1 Şubat 2019)

     “Mîrê Bıllurê” (Kavalın Mîri) lakaplı Kürt saantçı Egidê Cemo, yaşadığı Ermenistan’ın başkenti Erivan (Yerevan)’da bugün hayatını kaybetti. Egidê Cemo, 87 yaşındaydı.

     Van (Tuşba) ilimizin Özalp (Taşrumî) ilçesinden Erivan’a sürgün giden bir ailenin çocuğu olan Egidê Cimo, 1932 yılında Ermenistan’ın Erdeşer köyünde dünyaya gelmişti. “Kavalın Mîri” olarak bilinen sanatçı, 35 yıl boyunca Erivan Radyosu’nda çalışmıştı.

     Egîdê Cimo, 2013 yılında DIHA’ya verdiği bir söyleşide kavalla tanışma öyküsünü şu şekilde anlatıyordu: “Köyümüzün çevresinde düğünler yapılıyordu, bu müzik çok hoşuma gidiyordu. Köyümüzün kenarında bulunan Çemê Reş’te kamışlar vardı. Ben bir kamış koparıp bağladım, üzerinde delikler açtım. Üfledim ve ses çıktı. Bunun üzerine dedim ki, artık müzik yapacağım. Evimiz köyün diğer evlerinden biraz daha yüksekteydi. Düdüğün sesi çok güzel yayılıyordu ve ben çalınca köylüler duyuyordu. Bir süre sonra her çaldığımda köylüler evin etrafında toplanıyordu.”

     İlerleyen yıllarda başta mey ve zurna olmak üzere birçok enstrüman kullanan Egidê Cimo, 1955’te Erivan Radyosu’nun Kürtçe bölümünde müzisyen olarak çalışmaya başladı. Cimo aralıksız şekilde 35 yıl boyunca Erivan Radyosu’nda kompozitörlük yaptı. Egidê Cimo, Erivan Radyosu’ndaki günleri ise şöyle anlatıyordu: “Kürdistan’ın dört bir yanında Kürtler ve Kürtçe yasaktı, ama bizim yanımızda yasak değildi. Biz Kürtler’in sesini tüm dünyaya duyuruyorduk. Herkes bu sayede Kürtler’in kılamlarını dinliyordu. Erivan Radyosu, Kürt müziğinin yolunu açtı ve bu anlamda büyük birşey oluşturdu. Şimdi birçok Kürt bize ‘Biz sizin müziğinizle, sanatınızla, eserlerinizle büyüdük’ diyor. Şu ana kadar Erivan Radyosu görevini yerine getirdi, şimdi artık başka şeylere görev düşüyor.”

     Kavalıyla Aram Tigran, Şeroyê Biro, Karapetê Xaço ve Aslıka Qadir gibi Sovyet ekolündeki Kürt sanatçılarının seslerine eşlik eden Egidê Cimo, Erivan Radyosu’ndaki resmî görevinin yanısıra Romanos Melikyan Müzik Enstitüsü’nü bitirdi. 1967 yılında yüksek okul diplomasını almayı başaran Cimo, Karapetê Xaco’yu Erivan Radyosu’na da kazandıran bir isimdi. Egîdê Cimo, Xaco’yla tanışma hikâyesini ise şöyle anlatıyor: “Sürekli radyo için dengbêj arıyordum. Teyzemin eşi Derviş, Karapet’ten bahsetti. Onların köyüne gittik, Karapet bahçesinde toprağı eşeliyordu. Tanıştık, Lawike Metinî adlı kılamı söyledi ve ben ‘Aradığım ses sendin’ dedim. Sabah erken saatlerdi ve ‘Haydi kalk radyoya gidelim’ dedim. O ise ‘Yürüyerek gideceğiz’ dedi. Bulunduğumuz yerden 20 km uzaklıktaydı radyo ve sohbet ede ede radyoya kadar yürüdük. Karapet’in sesini kaydettik.”

     Serdar Ahmed

     (1945 – 17 Mart 2019)

     Ney ve flüt sanatçısı Serdar Ahmed vefat etti. Serdar Ahmed, 74 yaşındaydı.

     Kürdistan’ın başkenti Erbil (Hewlêr)’in Koye ilçesinde yaşayan ünlü Kürt sanatçı Serdar Ahmed, uzun bir süredir hastanede kanser tedavisi görüyordu. Serdar Ahmed, dün (17 Mart 2019) akşam hayata gözlerini yumdu. Sanatçı Ahmed’in cenazesi aile ve sanatçı dostlarının katılımı ile bu (18 Mart) sabah Koye’deki Kekon Mezarlığı’na defnedildi.

     Sanatçı Serdar Ahmed, 1945 yılında Erbil’in Koye ilçesinde doğdu. Bawaca Koye adlı sanat gurubunu kurdu. Ney ve flüt sanatçısı olan Serdar Ahmed, birçok sanatçı yetiştirdi.

     Kürdistan Bölgesi Kültür Bakanlığı ile Kürdistan Sanatçılar Sendikası, Kürt müziğine katkıları nedeniyle sanatçı Serdar Ahmed’e ödül vermişlerdi.

     Wekil Mustafayev

     (1938 – 19 Nisan 2019)

     Laçin Kürdistan Cumhuriyeti Başkanı ve Kafkasya Kürdistan Özgürlük Hareketi Eski Başkanı Wekil Mustafayev, hayata gözlerini yumdu. Wekil Mustafayev, 81 yaşındaydı.

     Son iki yıldır Belçika’da yaşayan Mustafayev’in burada vefat ettiği bildirildi. Rus bir hanım ile evli olan Wekil Mustafayev’in bir kızı, iki oğlu bulunuyor.

     Wekil Mustafayev, vasiyeti üzerine cenazesi Azad Kürdistan Bölgesi’ne getirilerek resmî törenle son yolculuğuna uğurlanacak. Rûdaw’a konuşan Sıdkı Tirwanşî, “Mustafayev’in bu vasiyetini Başbakan Nêçirvan Barzanî’nin ofisine ilettik. Bunun üzerine Barzanî’nin ofisi, O’nun cenazesini şanına yaraşır bir şekilde getirerek törenle defnetmeyi görev olarak bildi” dedi.

     Mustafayev’in kızı Luyza Mustafayev ise, “Babamın gönlü o kadar genişti ki, her şeyi seviyordu. Halkını ve vatanını çok seviyordu. Nerde ‘Kürt’ ve ‘Kürdistan’ ismini duyarsa sevinirdi” ifadelerini kullandı.

     Mustafayev’in yakın arkadaşı Cevad Xerzan, “Wekil Bey, Kürdistan’ın tek bir parçasını düşünmüyordu. Gerçek bir fenomen gibiydi. Rojava, Rojhılat, Kuzey, Güney, Kürdistan’ın herhangi bir parçasında bir olay gerçekleştiğinde yüreği sızlıyordu” şeklinde konuştu.

     Wekil Mustafayev’in ailesini bu acılı günlerde yalnız bırakmayanlardan biri de Benelux Kürtleri Federasyonu Başkanı Wezire İşo oldu. İşo, “Eski Rusya ve Ermenistan Kürtleri çok vatansever insanlardı. Milletini çok seviyorlardı. Ne zaman Kürdistan’da kötü bir olay yaşanırsa gerçekten çok üzülüyorlardı. Biraraya gelip yardım ediyorlardı, ‘Milletimizin başına neden bunlar geldi, ne yapalım?’ diyerek üzülüyorlardı. Hayatları öylece insanları için çalışmakla geçiyordu” diye konuştu.

     WEKİL MUSTAFAYEV KİMDİR?

     Kızıl Kürdistan, 1923 – 29 yılları arasında “Kürdistan Kazası” olarak yarı özerk bir statüye sahip olan ve 1930’lardan sonra illere bölünen bölge olarak tanımlanıyor.

     SSCB Başkanı Yosif Stalin tarafından Özbekistan’a sürülen Celalî Kürtleri’nden olan Wekil Mustafayev, 1938 yılında Özbekistan’ın Semerkant şehrinde doğdu.

     Tıp eğitimi aldı ancak doktorluk yapmadı. 17 yaşında Sovyet Kızılordusu’na katıldı. 1955 – 63 yıllarında Kızılordu’da görev aldı.

     1967 yılında Hukuk Fakültesi’nden mezun oldu.

     Wekil Mustafayev, SSCB’nin dağılmasından sonra 1992’de kurulan Laçin Kürdistan Cumhuriyeti’nin başına getirildi ancak Kürt Cumhuriyeti aynı yıl dağıldı.

     Mustafayev, 2014’te Rûdaw’a verdiği bir röportajında, Kızıl Kürdistan’ı rüyâsında gördüğünü belirterek, ona olan umudunu “Binbeşyüz yıl da geçse, Kızıl Kürdistan kurulacaktır” sözleriyle dile getirmişti.

     Ahmed Dirihî (Ahmet Kasımoğlu)

     (1959 – 13 Mayıs 2019)

     Kürtçe’nin Kurmancî ve Zazakî lehçelerine katkılarıyla tanınan araştırmacı – yazar Ahmed Dirihî (Ahmet Kasımoğlu) hayatını kaybetti. Ahmed Dirihî, 70 yaşındaydı.

     14 yıl süren araştırmalar sonucunda ilk Kürtçe bitki isimleri sözlüğü olan ve 20.000’den fazla bitki adının yer aldığı “Ferhenga Navên Nebatan a Kurdî” (Kürtçe Bitki Adları Sözlüğü) adlı muazzam eseri yazan ziraat mühendisi Ahmed Dirihî, bugün Diyarbakır (Diyarbekir)’da tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetti. Dirihî uzun zamandır yakalandığı ağır hastalıktan dolayı hastanede tedavi görüyordu.

     Ahmed Dirihî’in cenazesi, memleketi olan Bingöl (Çêwlîk) ilinin Yeniköy (Çılkanî) köyüne götürülerek defnedildi.

     AHMED DİRİHÎ (AHMET KASIMOĞLU) KİMDİR?

    Ahmed Dirihî (Ahmet Kasımoğlu), 1949 yılında Bingöl (Çêwlîk) il merkezine bağlı Yeniköy (Çılkanî) köyünde hayata gözlerini açtı.

     Üniversitede “Ziraat Mühendisliği” bölümünden mezun oldu.

     Uzmanlık alanı Kürdistan’daki doğal bitkiler üzerineydi. 14 yıldır Kürdistan’daki doğal bitkiler üzerine araştırmalar yaparak sözlük oluşturdu ve yayınladı. 20 binden fazla kelimenin bulunduğu Kürtçe sözlükte, bitki isimlerinin Türkçe ve Latince karşılıkları da yer alıyor. Kitap, “Ferhenga Navên Nebatan a Kurdî” (Kürtçe Bitki Adları Sözlüğü) ismiyle çıktı. 14 yıllık çalışmanın eseri olan 168 sayfalık bu kitap, Mardin Artuklu Üniversitesi tarafından yayımlandı.

     Ahmed Dirihî daha önce sözlük çalışmasına ilişkin olarak, “Ben ziraat mühendisiyim, işim bu. Gençken dikkatimi çekti. Gezdiğim yerlerde baktım, farklı farklı isimler var, bunların toplanmasının iyi olacağını düşündüm. 1999 yılında başladım. İlk olarak sadece otları yazdım, sonra baktım bütün bitkileri yazmam lazım. Başladığım zaman anneme söyledim. Gidip bir sürü ot toplayıp getirdi. Hepsini tek tek tanıttı. Bu çalışmama ivme oldu. Halkımızın ihtiyacıdır diye düşündüm. Böyle eser ortaya çıkarırsak iyi olacağını düşündüm. Önce kendi çevremden başladım. Onlardan topladım. Böyle böyle 20 bin kelime oldu” ifadelerini kullanmıştı.

     Ahmed Dirihî ayrıca 20 yılı aşkın süre içerisinde Zaza Kürtçesi’yle yayın yapan Vate dergisi grubunda yer aldı. Kürtçe’nin Zazaca lehçesinin yaşam içerisinde standartlaşması çalışmaları yürüttü. Bunun yanısıra, Zazaca lehçesini geliştirme ve standartlaştırma çalışmaları kapsamında Vate Çalışma Grubu ve Ziwan – Kom’da çalışmalar yaptı. Makaleleri Vate Dergisi ve Newepel’de yayınlandı.

     Araştırmacı – yazar kimliğinin yanısıra siyasetçi kimliğiyle de önplanda olan Ahmed Dirihî (Ahmet Kasımoğlu), Kürdistan Demokrat Platformu (PDK) içerisinde de yıllardır siyaset yapıyordu.

     Dengir Mir Mehmet Fırat

     (8 Ağustos 1943 – 12 Temmuz 2019)

     Bir dönem Fazilet Partisi (FP)’nde, bir dönem Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti)’nde ve bir dönem de Halkların Demokratik Partisi (HDP)’nde siyaset yapan deneyimli Kürt siyasetçi Dengir Mir Mehmet Fırat vefat etti. Fırat, 76 yaşındaydı.

     Yaklaşık 6 haftadır akciğer kanseri tedavisi gören Dengir Mir Mehmet Fırat’ın Ankara’da tedavi gördüğü Ankara Bayındır Hastanesi’nde sabaha doğru hayatını kaybettiği bildirildi.

     Bir dönem AK Parti Eski Genel Başkan Yardımcısı ve AK Parti Kurucular Kurulu Üyesi, bir dönem de HDP Mersin Milletvekili olan Dengir Mir Mehmet Fırat’ın cenazesi, bugün Ahmet Hamdi Akseki Camii’nde ikindi vaktinde kılınacak cenaze namazının ardından Karşıyaka Mezarlığı’nda toprağa verilecek.

     DENGİR MİR MEHMET FIRAT KİMDİR?

     Dengir Mir Mehmet Fırat, 8 Ağustos 1943 tarihinde Adıyaman (Semsur) ilinin Kahta (Kolik) ilçesinde doğdu. Babasının ismi Ali, annesinin ismi Münevver’dir.

     Ailece siyasetçi bir gelenekten geliyorlar. Kavi aşiretinin önde gelen isimlerinden olan dedesi Hacı Bedir Fırat Ağa, 1. ve 2. dönem Malatya Milletvekili, 3. dönem de Kars Milletvekili’dir. Amcası Hüseyin Fehmi Fırat, üç dönem milletvekilliği ve Demokrat Parti (DP) Genel İdare Kurulu Üyeliği yapmıştır. Halasının oğlu Mehmet Sırrı Turanlı, 11. dönem Adıyaman Milletvekilliği ve Adıyaman Senatörlüğü yapmıştır.

     Dengir Mir Mehmet Fırat, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirdi. Serbest avukatlık, çiftçilik ve ihracat işiyle uğraştı. Akdeniz İhracatçılar Birliği Yönetim Kurulu Üyeliği görevinde bulundu.

     1999 – 2001 yılları arasında Fazilet Partisi (FP)’nde siyaset yaptı. 2000 yılında FP’den cumhurbaşkanlığına aday olacağını açıklamasına rağmen aday olmamıştır.

     2001 yılında kurulan Adalet ve Kalkınma Partisi (AK Parti)’nin Kurucular Kurulu Üyeleri arasında yer alan ve Merkez Yürütme Kurulu (MYK) ve Merkez Karar ve Yönetim Kurulu (MKYK) üyeliklerinde bulunan Fırat, AK Parti Genel Başkan Yardımcılığı görevini de yürüttü.

     Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM)’nde 21. dönem Meclis Adalet ve Plan ve Bütçe Komisyonu Üyesi olan Fırat, 21. ve 22. dönem de Tunus Dostluk Grubu Başkanlığı görevinde bulundu.

     AK Parti’den 21. dönem Adıyaman Milletvekilliği, 22. dönem Mersin Milletvekilliği, 23. dönem de Adana Milletvekilliği yapan Fırat, 8 Kasım 2008’de AK Parti Genel Başkan Yardımcılığı ile birlikte MYK ve MKYK üyeliklerinden istifa etti.

     2011 yılındaki seçime kadar milletvekilliği görevini yürüten ve partideki görevlerinden istifasına rağmen AK Parti üyeliği süren Fırat, 28 Temmuz 2014’teki Cumhurbaşkanlığı Seçimi’nden hemen önce partisinden ayrıldığını duyurdu.

     İstifasıyla ilgili konuşan Fırat, o dönem Başbakan olan Recep Tayyip Erdoğan’ın Kürtçe’yle ilgili ırkçı yorumunun istifa sürecini başlattığını dile getirmişti. AK Parti’nin oyunu arttırmak için öneriler sunduğunu aktaran Fırat, bunlar arasında Kürtçe anadilinde eğitim, Heybeliada Ruhban Okulu’nun açılması ve cemevlerinin giderlerinin de camiler gibi devlet tarafından karşılanması olduğunu dile getirmişti. Erdoğan’ın kendisine “Kürtler’in devleti mi var ki dili olsun?” yanıtı verdiğini belirten Fırat, şunları söylemişti: “İkinci yanıt da: ‘Ben bu kadar gezdim Doğu’yu, Güneydoğu’yu, dil konusunda böyle bir taleple karşılaşmadım.’ Tabii benim de buna bir cevabım oldu: ‘Birincisi, Kürtler’in bir devleti var, o da Türkiye Cumhuriyeti devletidir. Siz de bu devletin başbakanısınız. Kürtler de burada oy kullanıyor ve siz başbakan olarak herkesi temsil ediyorsunuz. İkincisi, dil ile devlet arasında bir ilişki yoktur. Bunun en güzel misali, 150 – 160 devlet olmasına rağmen 500 bin küsur dil olmasıdır. Üçüncüsü, şurada Atatürk’ün de kurmuş olduğu bir Dil ve Tarih, Coğrafya Fakültesi vardır, burada Sümer, Eti gibi ölü diller birer bölümdür ve oraya öğrenciler gider, bu dilleri öğrenir.’ Herkes düşüncesinde özgürdür ama böyle bir fikri yapıyı kabullenmem mümkün olmadığı için istifa edeceğimi ilettim. Aramızda bazı özel konuşmalar geçtikten sonra da istifa ettim. 2011’de de milletvekilliğim de sona erdi.”

     Dengir Mir Mehmet Fırat, milletvekilliği aday adayı talebiyle Halkların Demokratik Partisi (HDP)’ne katıldı ve 2015 Genel Seçimleri’nde 25. dönem Mersin Milletvekili seçildi.

     Alman asıllı Kristen (Zozan) Fırat ile evli olan Dengir Mir Mehmet Fırat, 2 çocuk babasıydı.

     Kerem Enqosî

     (10 Ekim 1937 – 1 Ekim 2019)

     Kafkas Kürtleri’nin sembol isimlerinden yazar, aydın ve Kürdolog Kerem Enqosî, vefat etti. Kerem Anqosî, 81 yaşındaydı.

     Aynı zamanda Gürcistan Kürt Toplumu üyesi ve başkent Tiflis (Tibillisi)’teki Ronkayî Radyosu sorumlusu da olan Kerem Enqosî, yaşadığı Gürcistan’ın başkenti Tiflis’te hayata gözlerini yumdu.

     Kerem Enqosî’nin vefatı nedeniyle Kürdistan Devlet Başkanı Mesud Barzanî bir başsağlığı mesajı yayınladı. Başkan Barzanî’nin yayımladığı mesajda şu ifadelere yer verdi:

     “Tanınmış Gürcistanlı Ézidî Kürt aydını, sanatçı – yazar Kerem Enqosî’nin vefat haberini üzüntüyle öğrenmiş bulunuyoruz. Kerem Enqosî büyük bir vatansever olarak, Kürt millî dâvâsı için çok çeşitli alanlarda hizmet vermiş büyük bir şahsiyetti. O’nun hayatını kaybetmesi Kürtler açısından büyük bir kayıptır. Bu üzücü olaydan ötürü Kerem Enqosî’nin ailesi başta olmak üzere O’nun şahsında tüm Gürcistan Kürtleri ve eski Sovyet Kürtleri’ne başsağlığı diliyor, acılarına ortak olduğumuzu belirtiyoruz. Yüce Allah’tan Kerem Enqosî’nin rûhunu şâd etmesini, ailesi ve yakınlarına sabır vermesini diliyoruz.”

     KEREM ENQOSÎ KİMDİR?

     Ézidî olan ailesi Osmanlı Devleti tarafından gerçekleştirilen katliâm dolayısıyla Van’ın Seydibeg köyünden Gürcistan’a göç etmiş olan Kerem Enqosî, 10 Ekim 1937 tarihinde Gürcistan’ın başkenti Tiflis’te doğdu.

     Gürcistan Üniversitesi Doğu Bilimleri Farsça Dili Bölümü’nden mezun olduktan sonra Kürt dili üzerine master yaptı. Uzun yıllar Kürt dili ve edebiyatına büyük hizmetler verdi. Kürt tarihi, etnografyası ve Ézidîlik üzerine çeşitli araştırmalar yaparak bu çalışmalarını kitaplaştırdı.

     Ülkesini hiç görmemesine rağmen ailesinin anılarının taze olduğu bir ortamda Kürt kültürü ile büyüyen Kerem Enqosî, büyük bir Kürt vatanseveri ve Kürdistan âşığıydı. Kürtçe dili, tarihi ve kültürü hakkında çok sayıda Kürtçe ve Gürcüce yazı ve kitap kaleme aldı. Kerem Enqosî özellikle yazılarında Kürt kültürü, folkloru, tarihi ve Ézidî inancı hakkında araştırmalara yer verdi. Şair olarak da eserler veren Enqosî, kimi eserlerinde Kürdistan hasreti ile ilgili şiirler kaleme aldı. Çok sayıda Kürtçe ve Gürcüce şiir kitapları basıldı. Yazdığı bazı şiirler şarkı olarak bestelendi.

     Sovyetler Birliği (SSCB) bünyesindeki Gürcistan’da açılan ve Kürt kültürüne hizmet eden dernek, vakıf ve kültürel gruplara öncülük etti.

     Gürcistan’da çıkan ilk Kürtçe gazete olan “Gelawej”in tüm sorumluluğunu ve masraflarını üstlendi. Kürt dili, tarihi ve kültürüne yönelik çok sayıda seminer, sergi ve etkinlik organize etti.

     1978 yılında Gürcistan Devlet Radyosu’nda Kürtçe bölümünü kuran Enqosî, Tiflis hükûmeti tarafından “Şeref Madalyası” ile ödüllendirildi.

     Kerem Enqosî başkent Tiflis’te Kürt kurumlaşmasının öncülüğünü yaparak, 1990’lı yıllarda Kürtçe yayın yapan Ronkayî Radyosu’nu kurdu. Kurduğu radyoda Kürt gençleri ve bizzat kendisi Kürtçe programlar hazırlayarak Kürt dili ve kültürünün eski Sovyetler Birliği’nde kaybolmamasında büyük emek harcadı.

     Gürcistan’da Kürtler’le Gürcü, Ermenî ve Azerî halkları arasında köprü olmayı başaran Kerem Enqosî, Gürcistan Gazeteciler Cemiyeti üyesiydi. Enqosî, Kafkas Kürtleri’nin önde gelen isimlerinden biri olarak tarihe geçti.

     İbrahim Sediyani

     SEDİYANİ HABER

     31 ARALIK 2019

Rahmetle ve minnetle anıyoruz…

 

972 Total Views 2 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir