Son 250 Yılda 571 Bitki Türü Yok Oldu

 

isediyani

Bilim insanları, son 250 yılda doğadaki 571 bitki türünün neslinin tükendiğini ortaya koydu.

 

 

     Bilim insanları, son 250 yılda doğadaki 571 bitki türünün neslinin tükendiğini ortaya koydu.

     İngiltere ve İsveç’ten araştırmacılar, tahminlere değil gerçek verilere dayanan raporlarında, doğada yok olan bitki türlerinin sayısının, nesli tükenen kuşlar, memeliler ve amfibik (hem deniz hem karada yaşayan) canlıların toplam sayısının iki katı olduğunu söyledi. Araştırmacılara göre, bitkilerin nesli beklenenden 500 kat daha hızlı tükeniyor. Tarım ve hayvancılık amaçlı olarak doğal yaşam alanlarının yok edilmesi, başlıca nedenler arasında.

     Birleşmiş Milletler (BM)’in Mayıs ayında yayınlanan bir raporunda, bir milyon hayvan ve bitki türünün neslinin tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu belirtilmişti. İngiltere’deki Kew Kraliyet Botanik Bahçeleri ile İsveç’teki Stockholm Ünversitesi’nin ortak araştırmasına göre, 250 yıl içinde 571 bitki türü yok oldu.

     Sözkonusu çalışma ile beşerî faaliyetlerin neden olduğu “bitki nesli tükenmesi” olgusunu bilim insanları ilk defa küresel çapta incelemiş oldu. 1750 yılından bu yana toplamda 571 bitki türünün tamamen yok olduğunu bulan araştırmacılar “yok oluş” gidişatının Sanayi Devrimi öncesine kıyasla günümüzde 500 kat daha fazla olduğunu ortaya çıkardı.

     Araştırmacılar bu sayıların gerçekte çok daha yüksek olduğunu söylüyor. Bitkisel yağ üretimi için suistimal edildiği belirtilen Şili sandalağacı; yaşamının büyük bölümü yer altında geçen Thismia bitkisi; pembe çiçekli Kutsal Helena zeytin ağacı, nesli tükenen bitkilerden bazıları. Ağaç kesiminin en yaygın olduğu ve bitki çeşitliliği zengin olan tropikal adalar, kayıpların en çok görüldüğü yerler.

     Öte yandan, güzel gelişmeler de var. Şili çiğdemi olarak bilinen mavi bitki tecophilaea cyanocrocus’un da aralarında olduğu ve nesli tükendiği sanılan bazı bitkiler ise doğada yeniden keşfedildi.

     Bitki türlerinin neslinin tükenmesi, onlara bağlı olarak yaşamını sürdüren yeryüzündeki diğer organizmaların da topluca yok olmalarına neden oluyor. Bitkilerden beslenen ya da yumurtalarını buraya bırakan böcekler, bu canlılardan bazıları.

     Nature Ecology and Evolution dergisinde yayınlanan araştırmada, ayrıca binlerce başka bitki türü de “yaşayan ölü” olarak tarif ediliyor. Çünkü var olan halleriyle üreyip çoğalmaya yeterli değiller. Bazılarının sadece tek bir cinsi bulunuyor ya da onları polenleyecek olan büyük veya küçük canlılar artık doğada bulunmuyor.

     Genel kural olarak bir bitki türünün tamamen yok olduğunu söyleyebilmek için belli bir zaman geçmesi gerekiyor. Dolayısıyla daha binlerce bitki türü resmî olarak “tükendi” ilan edilmeyi bekliyor. Amazon Ormanları’nda bazı türlerin daha keşfedilmeden yok olacağı düşünülüyor.

     Belirlemelere göre dünyada en çok bitki türü yok oluşu 79 tür ile Hawaii ve 37 tür ile Güney Afrika’da meydana geldi. Onları Avustralya, Brezilya, Hindistan ve Madagaskar takip ediyor. En büyüt sebepler ise sırasıyla hayvancılık yapılan alanların genişletilmesi ve farklı kullanım alanları için ağaç kesimi.

     Dünya’daki yaşamın devamı, oksijen ve gıda kaynağı olan bitkilere bağlı. Stockholm Üniversitesi’nden Dr. Aelys Humphreys, bu çalışma ile ilk defa hangi bitki türlerinin hangi bölgede yok olduğunun araştırıldığını ve değerlendirilmesinin yapıldığını aktardı. Araştırma ekibinden Dr. Eimear Nic Lughadha, “İnsanlar da dahil olma üzere milyonlarca diğer canlı yaşamlarını bitkilere borçlu. Bu gibi araştırmalarla hangi bitkileri nerelerde kaybettiğimizi biliyor ve başka organizmaları da hedef alacak şekilde koruma programlarımızı devreye sokabiliyoruz” dedi.

     Gezegene oksijen, besin ve hayat sağlayan bitkilerin giderek daha fazla sayıda yok olması, ekosistemde ciddi arızalar çıkması olasılığının da artması anlamına geliyor.

     NATURE ECOLOGIE AND EVOLUTION, BBC

     11 HAZİRAN 2019

 

337 Total Views 1 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir