Yahudîler Ayaklandı: 600 Yıldır Haram mı Yedik?

 

isediyani

İsrail Başhahamlığı, Roma Yahudîleri’nin geleneksel yemeklerinden enginar kızartmasının “koşer” (helâl) olmadığına hükmetti; Yahudî cemaati birbirine girdi. İtalya Yahudîleri, “Biz bu yemeği 600 yıldır yiyoruz” tepkisi gösterdi.

     İsrail Başhahamlığı, Roma Yahudîleri’nin geleneksel yemeklerinden enginar kızartmasının “koşer” (helâl) olmadığına hükmetti; Yahudî cemaati birbirine girdi. İtalya Yahudîleri, “Biz bu yemeği 600 yıldır yiyoruz” tepkisi gösterirken, İtalyan basını tartışmaya “Enginar Savaşı” adını taktı.

     İtalya son birkaç gündür, başkent Roma’daki Yahudî cemaatiyle İsrail Başhahamlığı arasındaki “kurtlu enginar krizi”ni konuşuyor. İsrail Başhahamlığı’nın ithal yiyeceklerin “koşer” olup olmadığını değerlendiren birimi, Roma Yahudîleri’nin geleneksel yemeklerinden enginar kızartmasının (carciofo alla giudia yahudî usûlü enginar) “koşer” standartlarına uymadığına hükmetti.

     Birkaç ay önce alınan karar, geçen hafta İsrail’de yayımlanan Haaretz gazetesinde haber olunca Romalı Yahudî cemaati başta olmak üzere bu yemeğin düşkünlerini isyan ettirdi. İsrail Başhahamlığı’nın ithalat birimi başkanı haham Yitzhak Arazi, Yahudî usulü enginarın ithalatını yasaklama kararını Haaretz gazetesine şöyle açıkladı: “Enginarın kalbi kurtçuklarla doludur, temizlenmesi de mümkün değil. Bu yüzden koşer değil. Bu bizim politikamız değil, Yahudî dîninin kuralıdır.”

     Roma’daki Yahudîler’in yüzyıllardır yaptığı geleneksel yemeklerinden olan Yahudî usûlü enginara İsrail’den gelen veto, hararetli bir tartışmaya yol açtı. Ünlü bir Yahudî restoran zinciri, Milano’daki cemaatin talebi üzerine bu kentteki şubesinin menüsünden Yahudî usûlü enginarı çıkardı. Ancak aynı restoran zincirinin Roma şubelerinde bu yemeğin servisi sürüyor.

     Roma’nın eski başhahamı Elio Toaff’ın oğlu haham Ariel Toaff, yasak kararının kendisini çok öfkelendirdiğini söyledi. Toaff, bu yemeğin 16. yy’dan kalma tariflerinin bile bulunduğunu belirterek, “Enginar, her seder (Hamursuz Bayramı’na özel akşam yemeği) masasında bulunur” dedi. Toaff’ın Facebook’a yazdığı tepki mesajının altına yapılan yorumlarda İsrail Başhahamlığı’na karşı imza kampanyası başlatılması çağrısı yapanlar da oldu.

     Roma’daki Yahudî mahallesi Ghetto’da bir koşer restoran işleten Umberto Pavoncello da, “Biz bu yemeği 600 yıldır yiyoruz” dedi ve kullandıkları enginarların içinde kurt olmasına ihtimal vermediğini söyledi. Pavoncello, şakayla karışık bir şekilde, “Yüzyıllardır bu yemeği yiyenlerin rûhları için biraz endişeleniyorum, umarım sonları kötü olmaz” dedi. Ghetto’nun yaşayan en eski aşçılarından Italia Tagliacozzo da, “80 yıllık ömrümde bir enginarın içinde hiç kurt görmedim” çıkışında bulundu.

     Yahudî usûlü enginarın savunmasına koşanlar arasında, bu yemeğin sık yapraklı “romanesco” enginar türüyle yapıldığını ve bu yüzden içine kurt ve böceklerin girmesinin mümkün olmadığını söyleyenler de oldu.

     İsrail Başhahamlığı’ndan Romalı Yahudîler’in enginar yemeğine veto gelse de, her yerel cemaatin hahamlığının kendi bölgesi için karar alma yetkisi olduğu da vurgulanıyor. Roma Başhahamı Riccardo Di Segni ve Yahudî Cemaati Lideri Ruth Dureghello şimdilik bu konuda bir açıklama yapmasa da, Hamursuz Bayramı öncesinde hazırladıkları video ile tavırlarını belli ettikleri yorumu yapılıyor. Videoda, Di Segni ve Dureghello’nun enginar soydukları görülüyor.

     Roma Yahudî cemaatinin eski başkanı Riccardo Pacifici, Hamursuz Bayramı öncesinde enginar meselesinin cemaat içinde büyük tartışma yarattığını söyledi ve “Başhaham ile başkanımızın enginar soydukları videoyu gördüğümüzde, bunun yaşanan ihtilafa gönderme olduğunu anlamak zor değildi” dedi.

     Yahudî usûlü enginar krizi, İtalyan basınında da “Enginar Savaşı”, “Haham Enginarı Reddetti, Yahudîler İsyanda” gibi başlıklarla haber oldu.

     BBC TÜRKÇE

     7 NİSAN 2018

 

844 Total Views 1 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir