Afyon’da bulunan Luvi dilindeki 3200 yıllık yazıt, “Gizemli Deniz İnsanları” sırrını çözdü

 

isediyani

Afyonkarahisar’da bulunan Luvi dilindeki 3 bin 200 yıllık yazıtın sırrı çözüldü. Yazıt, “Gizemli Deniz İnsanları”nın Anadolu’dan olduğunu ortaya koydu.

 

     Afyonkarahisar’da bulunan Luvi dilindeki 3 bin 200 yıllık yazıtın sırrı çözüldü. Yazıt, “Gizemli Deniz İnsanları”nın Anadolu’dan olduğunu ortaya koydu.

     Afyon yakınlarında 1878 yılında bulunan Luvi dilindeki bir antik yazıt ilk kez deşifre edildi. Hollandalı ve İsviçreli bir grup arkeologun yaptığı araştırma, Bronz Çağı’nın sonlanmasında payı olan ve antik Mısır belgelerinde “Gizemli Deniz İnsanları” olarak geçen denizden gelen işgalcilerin Anadolu’nun yerli halkları olduğunu ortaya koydu.

     Uzmanlar, üzerinde antik hiyeroglifler olan ve Afyon’un 34 km kuzeyindeki Beyköy köyünde bulunan 3 bin 200 yıllık bir yazıtın “Akdeniz arkeolojisinin en büyük bulmacalarından birine” yanıt sağlayabileceğini belirtiyor.

     ANTİK YAZIT, DÜNYADA SADECE BİRKAÇ KİŞİ TARAFINDAN OKUNABİLEN LUVİ DİLİNDE

     29 m’lik kireçtaşından yapılmış bir friz, 1878 yılında bulunmuştu. Fransız arkeolog George Perrot (1832 – 1914), köylüler kireçtaşını bir caminin temelinde inşaat malzemesi olarak kullanmak için götürmeden önce üzerinde yazılanları kopya etmişti.

     Bronz Çağı’ndan kalan en uzun hiyeroglif olduğu belirtilen antik yazıt, dünyada sadece birkaç kişi tarafından okunabilen antik Luvi dilinde. Yeni bulgular İsviçreli ve Hollandalı bir grup arkeoloğun çalışmasıyla ortaya çıktı. Grupta Luvi dilini dünya üzerinde okuyabilen 20 kişiden biri olan Dr. Fred Woudhuzien de bulunuyor. Antik yazıtın tercümesini de Woudhuzien yaptı.

     Metnin Bronz Çağı’nın gelişmiş ve güçlü uygarlıklarının nasıl çöktüğüne ışık tutabileceği belirtiliyor. Antik metinde Küçük Asya’daki (Anadolu) krallıkların Hititler’e karşı birleşik bir donanma kurarak Doğu Akdeniz’deki sahil kentlerini nasıl fethettikleri anlatılıyor.

     MİRA KRALI KUPANTA – KURUNTA TARAFINDAN YAZILMIŞ

     Araştırmacılar metnin M. Ö. 1190 yılında Geç Bronz Çağı krallıklarından Mira’nın kralı olan Kupanta – Kurunta tarafından yazdırıldığını belirtiyor. Yazıta göre Mira’nın aralarında olduğu Anadolu uygarlıkları antik Mısır’ı ve Doğu Akdeniz’deki diğer bölgeleri Bronz Çağı’nın bitmesinden önce ve bitişi sırasında işgal etti.

     Arkeologlar uzun süredir M. Ö. 1200 civarında egemen uygarlıkların kontrolsüz ve ani çöküşünün kısmen denizden gelen akınların etkisiyle olduğunu belirtiyordu. Miken Uygarlığı’nın Anadolu’ya saldırması sonucu başlayan ünlü Truva Savaşı da bu dönemin sonunda yaşanmış ve savaşın ardından kazanan taraftaki Mikenler’in uygarlığının yıkılması Bronz Çağı’nın yerine yüzyıllar sürecek “Karanlık Çağ”ı (Orta Çağ’ın ilk dönemi) başlatmıştı.

     “GİZEMLİ DENİZ İNSANLARI” BULMACASI ÇÖZÜLÜYOR

     Ancak günümüz akademisyenlerinin “Truvalı Deniz İnsanları” olarak adlandırdığı bu gizemli deniz insanlarının kim olduğu uzun zamandır tartışma konusuydu. Mısır’da bulunan antik belgelerde gizemli deniz insanlarının Kıbrıs ve Suriye’yi işgal ettiği belirtiliyordu.

     Metnin kopyası İngiliz antik çağ tarihçisi James Mellaart (1925 – 2012)’ın eşyaları arasında 2012’deki ölümünün ardından bulundu. Melleart’ın oğlu metnin kopyasını Luvi Araştırmaları Vakfı Başkanı Dr. Eberhard Zangger’e verdi.

     İsviçreli bir dilbilimci ve Luvi dili uzmanı olan Dr. Zangger bulguları şu sözlerle değerlendirdi: “Batı Anadolu’dan olan Luviler kesinlikle ‘Deniz İnsanları İşgalleri’ olarak anılan olaya ve böylece Doğu Akdeniz’de Bronz Çağı’nın sonlanışına katkı sağladı. Bu sayede Akdeniz arkeolojisindeki en büyük bulmacalardan biri makul şekilde çözülebilir.”

     Metnin deşifre edilmiş tam hali ve araştırma, Aralık 2017’de “Proceedings of the Dutch Archaeological and Historical Society” adlı bilimsel dergide yer alacak.

     AJANSLAR

     11 EKİM 2017

 

557 Total Views 3 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir