Danimarka’nın en büyük adası: Sjælland

 

isediyani

Sediyani Seyahatnamesi, cilt 10, bölüm 12…

 

 

 

Vikingler Selam Durdu Ben Âşık Olunca İskandinavya’ya – 12

İbrahim Sediyani

Landmand stadig landmand, selv om han på en silke pude sover.

(Çiftçi çiftçi kalır, ipek yastıkta uyusa bile.)

Dan atasözü

     Danimarka’nın Deniz Ülkesi / Zelanda (Dan. Sjælland) ilinde, Baltık Denizi üzerinde bir adadan diğer adaya yaptığımız gezi bütün güzelliğiyle devam ediyordu…

     Møn Adası üzerindeki Askeby köyünde çiçekli tarlaları gezdikten sonra, aynı yolu geri dönüyoruz.

     Møn Adası’ndan çıkıp tekrar Barholm Adası’na, ordan da çıkıp Bogø Adası’na, ordan da çıkıp Farø Adası’na dönüyoruz, yeniden. (Farø ve Bogø adaları hakkında geniş bilgi için bkz. Vikingler Selam Durdu Ben Âşık Olunca İskandinavya’ya – 10; Barholm ve Møn adaları hakkında geniş bilgi için bkz. Vikingler Selam Durdu Ben Âşık Olunca İskandinavya’ya – 11)

     Falster AdasıFarø Adası ve Sjælland Adası, bu üç adayı birbirine bağlayan Farø Köprüleri (Dan. Farøbroerne)’ne varıyoruz tekrar.

     Daha önce anlattığımız üzere, Farø Köprüleri (Dan. Farøbroerne), iki değil üç ayrı adayı birbirine bağlar ve dolayısıyla iki adet köprüdür, “köprü” yerine “köprüler” dememiz bu yüzden. Birinci köprü, Falster Adası ile hemen kuzeyindeki küçücük Farø Adası’nı birbirine bağlar. İkinci köprü ise, bu küçük Farø Adası ile onun da kuzeyindeki büsbüyük, Danimarka’nın en büyük adası olan Zelanda (Dan. Sjælland) Adası’nı birbirine bağlar. (Farø Köprüleri hakkında ayrıntılı bilgi için bkz. Vikingler Selam Durdu Ben Âşık Olunca İskandinavya’ya – 9)

     Bizler bu köprülerin birincisi, yani Falster ile Farø arasındaki köprüden geçtikten sonra yoldan çıkmış, gidip üç tane daha adayı gezip dönmüştük. Şimdi ise bu köprülerin ikincisi, yani Farø ile Sjælland arasındaki köprüden geçip, yolumuza devam edeceğiz.

     Üzerinde insan yaşamayan küçücük, miniminnacık Farø Adası ile Danimarka’nın en büyük adası olan Sjælland Adası arasındaki köprünün üzerinden geçerek, Sjælland topraklarına ayak basıyoruz.

     Sjælland Adası üzerindeyiz şimdi, kardeşlerim…

     Sjælland, bizim Danimarka’nın ayak bastığımız 7. adası oluyor. Toplamda ise bu gezide ayak bastığımız 8. ada.

     Baltık Denizi üzerinde, bir adadan diğer adaya seyahat ederek yapıyoruz bu güzel gezimizi…

     7031, 3 km² büyüklüğündeki Sjælland (= Deniz Ülkesi, Zelanda) Adası, Danimarka’nın en büyük adasıdır. Amerika kıt’âsında yer alıp dünyanın en büyük adası durumunda olan ve Danimarka’ya ait olan Grönland (İnu. Esk. Kalaallit Nunaat; Dan. GrønlandAdası’nı saymazsak tabiî. Grönland (= Yeşil Ülke) Danimarka’nın denizaşırı sömürgesi olduğu için, onu saymayalım şimdilik.

     “Sjælland”, Danca’da “Deniz Ülkesi” anlamına gelir, yani “Zelanda”. Her ne kadar “sjæl” kelimesi Danca’da “rûh” anlamına da geliyorsa, buradaki tanımlamanın “Rûh Ülkesi” maksadıyla değil, “Deniz Ülkesi” maksadıyla ortaya çıktığı genel olarak kabul edilen bir olgudur.

     Dikkatinizi çekmiştir; gezdiğimiz ilin ismi de Sjælland’dır. Çünkü ülkenin bu en büyük adası, şu anda topraklarında bulunduğumuz vilayete de ismini vermiştir.

     Danimarka’nın 5 ili bulunuyor. Bunlar; Kuzey Yutlanda (Dan. Nordjylland; merkezi Ålborg), Orta Yutlanda (Dan. Midtjylland; merkezi Viborg), Güney Danimarka (Dan. Syddanmark; merkezi Vejle), Zelanda (Dan. Sjælland; merkezi Sorø) ve Başkent Bölgesi (Dan. Hovedstaden; merkezi Hillerød). Bizler Danimarka’ya geldiğimizden beri Zelanda (Sjælland) il topraklarındayız; bu ilin dışına henüz çıkmadık. (GÖNÜLDAŞLARIMIZ İÇİN İLGİNÇ BİR BİLGİ NOTU – 1: Sjælland iline adını veren ve ülkenin en büyük adası olup şu anda ayak bastığımız Sjælland adasının tamamı bu ilin içinde değildir. Adanın kuzeydoğu kesimi Hovedstaden iline aittir… GÖNÜLDAŞLARIMIZ İÇİN İLGİNÇ BİR BİLGİ NOTU – 2: Türkiye’deki kardeşlerimizin çok ilgincine gidecek ama, ülkenin başkenti olan Kopenhag il değil ilçedir. Başkent Bölgesi yani Hovedstaden ilinin merkezi küçük Hillerød şehridir ve devâsâ büyüklükteki Kopenhag da ona bağlı bir ilçedir. Aynı ilginç durum, Hollanda’nın başkenti Amsterdam için de geçerli idi, bir önceki “Seyahatname”den hatırlarsanız. Kuzey Hollanda yani Noord – Holland ilinin merkezi sizlerle birlikte gezdiğimiz Haarlem şehri idi, ülkenin başkenti Amsterdam da ona bağlı bir ilçeydi… GÖNÜLDAŞLARIMIZ İÇİN İLGİNÇ BİR BİLGİ NOTU – 3: Danimarka’nın başkenti Kopenhag, birden fazla ada üzerinde kurulu bir şehirdir. Yazının altındaki haritada da dikkatle bakarsanız göreceğiniz üzere, şehrin dörtte üçlük kuzey ve batı kesimleri Sjælland Adası üzerinde, dörtte birlik güneydoğu kesimi de Amager Adası üzerindedir. Ayrıca Holme Adası vb. birkaç küçük ada da şehrin içindedir… GÖNÜLDAŞLARIMIZ İÇİN İLGİNÇ BİR BİLGİ NOTU – 4: Kudüs Yahudîler’in vatanıdır. Ne yapayım oğlum, gerçek böyle…)

     Ülkenin en büyük adası olan 7031, 3 km² büyüklüğündeki Sjælland (= Deniz Ülkesi, Zelanda) Adası güneyden Baltık Denizi (Alm. Ostsee; Dan. Østersøen; İsv. Östersjön; Fin. Itämeri; Rus. Балтийское Mоре [Baltijskoe More]; Est. Läänemeri; Let. Baltijas Jūra; Litv. Baltijos Jūra; Leh. Morze Bałtyckie), kuzeyden de Kuzey Denizi (Flm. Noordzee; Friz. Noardsee; Alm. Nordsee; Dan. Nordsøen; Nrv. Nordsjøen; Faro. Norðsjógvurin; İskç. German Ocean; İng. North Sea; Frsz. Mer du Nord)’nin bir uzantısı olan Kattagat suları ile çevrilidir.

     Adanın toplam nüfûsu 2 milyon 267 bin 659’dur. Başka bir ifadeyle, Danimarka nüfûsunun % 40’ı bu ada üzerinde yaşamaktadır.

     Adanın en yüksek noktası, 122 m 90 cm yüksekliğindeki Kobanke Doğa Alanı’dır.

     Danimarka’nın en büyük adası olan Sjælland, Avrupa’nın ise en büyük 13. adasıdır. Tüm dünyada ise büyüklük bakımından 95. sıradadır.

     Danimarka’nın en büyük adası olan Sjælland Adası’na ayak bastığımızda, karşımıza çıkan ilk yerleşim birimi Bakkebølle köyünün Bakkebølle Fredskov mezrâsı oluyor. Daha sonra da Bakkebølle köyü geliyor.

     E 47 yolu üzerinde yaptığımız yolculukta daha sonra sırasıyla Vintersbølle, Ørslev, Skalerrup, Udby, Hastrup, Bårse, Tågeskov, Svennerup, Kongsted Borup ve Nielstrup köylerini geride bırakarak, Nielstrup Gölü (Dan. Nielstrup Sø)’ne varıyoruz.

     Hemen yanındaki Nielstrup köyünden ismini alan Nielstrup Gölü, tarlalar ve çayırlar ile çevrili bir alanda yer alıyor. 13 hektarlık bu küçük gölün en derin yeri, sadece 1 m 10 cm.

     Sularının üzerinde kuşlar hiç eksik olmuyor. Özellikle sabah güneşin ilk ışıkları belirdiğinde, gölün harikulade bir güzelliği oluyor. Çok sığ olmasına rağmen besin yönünden oldukça zengin olan göl 2000 farklı hayvan türüne, yüzlerce kuş türüne ve ördeklere evsahipliği yapıyor. Gölde 4 farklı balık türü yaşıyor. Çok yumurta yaptıkları için, üremeleri de hızlıca oluyor ayrıca.

     Belediye, gölde gübre ve ziraî ilaç miktarını azaltmak için çevredeki tarla sahipleri ile bir anlaşma yapmıştır.

     Nielstrup köyünün hemen kuzeyinde ismini o köyden alan Nielstrup Gölü, hemen kuzeyinde ise Ulse köyü ve onunda da kuzeyinde ismini bu köyden alan Ulse Gölü (Dan. Ulse Sø) bulunuyor. Ulse GölüNielstrup Gölü’nden çok daha büyük.

     Tepelik ve engebeli bir arazide yer alan Ulse Gölü (Dan. Ulse Sø), fincan şeklinde bir buz gölü. 0, 5 km² büyüklüğündeki gölün ortalama derinliği 20 m.

     Gölün etrafında birbirinden güzel çeşmeler yapılmış. Gölün suyu ise oldukça temiz.

     Yolumuzun sol tarafında Ulse köyü ve Ulse Sø (Ulse Gölü), sağ tarafında ise Olstrup köyü.

     Devam ediyoruz yolculuğumuza…

     Sırasıyla Babberup, Høsten, Algestrup, Sonnerup, Sædder, Søllerup, Ǎshøje ve Lellinge köylerini geride bırakarak E 47 yolundan çıkıyor ve otoban olan E 20 yoluna giriyoruz.

     Bu arada telefonumuz çalıyor. Arayan, İsveç’in Göteborg şehrinden Şükrü Duran:

     – Selamun aleykum.

     – Aleykum selam, Şükrü abi.

     – Neredesiniz hocam?

     – Kopenhag’a doğru gidiyoruz, 40 km’miz var şehre…

     – Siz daha Kopenhag’a varmadınız mı? Ben şehri gezip bitirdiniz sandım…

     – Yok abi, geze geze yol aldığımız için…

     – O zaman siz İsveç’e gelene kadar karanlık olur…

     – Büyük ihtimalle abi…

     – Tamam, haberleşiriz hocam..

     – Oldu abi…

     E 20 otobanına girdikten sonra başkent Kopenhag (Dan. København)’a 40 km kalmıştı. Otobana girer girmez, yolun sağ (güney) tarafında oldukça büyük bir arazi üzerine kurulu Zelanda Üniversite Hastanesi (Dan. Sjællands Universitetshospital) kompleksini görmek mümkün.

     Hastane kompleksinin hemen arkasında 36 bin 864 nüfûslu Køge şehri gülümsüyor bize. İlçe, Baltık Denizi kıyısında kurulu.

     Køge şehrini geçtikten sonra sırasıyla ØlbyØlsemagleJersie Strand, Solrød StrandKarlstrup Strand, Karlsrunde, Mosede, Greve ve Hundige yerleşimlerini geçerek, Deniz Ülkesi / Zelanda (Dan. Sjælland) il topraklarından çıkıyor ve Başkent Bölgesi (Dan. Hovedstaden) il topraklarına giriyoruz…

     Yeni bir ildeyiz şimdi…

     Danimarka’ya geldiğimizden beri, bu ülkede ilk kez il değiştiriyoruz, sevgili kardeşlerim. Şimdiye kadar siz sevgili okurlarımıza anlattığımız ve birlikte yaşadığımız tüm maceralarımızı Sjælland (Zelanda) il topraklarında yaşamıştık.

     Şimdi ise, Deniz Ülkesi / Zelanda (Dan. Sjælland) il topraklarından çıkıyor ve Başkent Bölgesi (Dan. Hovedstaden) il topraklarına giriyoruz…

     Başkent Bölgesi (Dan. Hovedstaden), 5 tane ilden müteşekkil bir ülke olan Danimarka’nın bizim ayak bastığımız 2. ili oluyor…

     Gitmek üzere olduğumuz ve sadece 25 km’nin kaldığı başkent Kopenhag (Dan. København) da bu ilin bir ilçesi.

     Başkent Bölgesi (Dan. Hovedstaden) il topraklarına girdikten sonra karşımıza çıkan ilk yerleşim birimi, 20 bin 712 nüfûslu Ishøj ilçesi oluyor.

     Daha sonra TranagildeVallensbæk ve – Türkiye’deki kardeşlerimizin Brøndby IF futbol takımından dolayı tanıdığı – Brøndby.

     Brøndby ilçesinden sonra Avedøre ilçesi geliyor. Sonra da Frieheden.

     Şimdi ise ilginç bir noktadayız. Baltık Denizi’nin kuzeye doğru uzanan körfezi üzerinden uzanan otoban üzerinde seyrederek, Zelanda (Dan. Sjælland) Adası’ndan çıkıp Skrædderholmen Adası’na geçiyoruz.

     Skrædderholmen Adası üzerindeyiz şimdi, kardeşlerim…

     Skrædderholmen, bizim Danimarka’nın ayak bastığımız 8. adası oluyor. Toplamda ise bu gezide ayak bastığımız 9. ada.

     Küçücük, miniminnacık bir ada olan Skrædderholmen’den yol devam edip bu kez de büyükçe bir ada olan Amager Adası’na geçiyoruz.

     Amager Adası üzerindeyiz şimdi, kardeşlerim…

     Amager, bizim Danimarka’nın ayak bastığımız 9. adası oluyor. Toplamda ise bu gezide ayak bastığımız 10. ada.

     Baltık Denizi üzerinde, bir adadan diğer adaya seyahat ederek yapıyoruz bu güzel gezimizi…

     96, 29 km² büyüklüğündeki Amager Adası üzerindeyken E 20 otobanından çıkıp Sjællandsbroen (= Zelanda Köprüleri) adlı yola giriyoruz ve bu yol kavis çizerek birkaç km sonra bizi tekrar Sjæelland (Zelanda) Adası üzerine getiriyor.

     Danimarka’nın başkenti Kopenhag (Dan. København)’a girmiş bulunuyoruz.

     Kopenhag’dayız, kardeşlerim…

     Bizim amacımız, ilk olarak direk başkentin ve hatta tüm ülkenin sembolü olan Küçük Denizkızı (Dan. Den Lille Havfrue) heykelinin yanına gitmek. Kopenhag şehrini gezmeye, şehrin ve ülkenin sembolü olan o anıtın bulunduğu noktadan başlamayı istiyoruz.

     Bu yol üzerinde devam eden yolculuğumuzda, Kopenhag Güney Limanı (Dan. København Sydhavnen) ile Kopenhag Ålborg Üniversitesi (Dan. Ålborg Universitet København)’nin tam arasına vardığımızda, Scandiagade (= İskandinavya Sokağı) adlı yola giriyoruz.

     Şimdi Kopenhag’ın Vesterbro semtindeyiz.

     Bundan sonra şehir içindeyiz ve önce Vasbygade sonra Kalvebod Brygge adlı caddeleri geçerek Kødbyen semtine giriyoruz.

     Kødbyen semtinde Christians Brygge adlı yolun üzerinde seyrederek, şehir içindeki Slotsholmen Adası’na varıyoruz.

     Slotsholmen Adası üzerindeyiz şimdi, kardeşlerim…

     Slotsholmen, bizim Danimarka’nın ayak bastığımız 10. adası oluyor. Toplamda ise bu gezide ayak bastığımız 11. ada.

     Daha sonra tekrar Sjæelland (Zelanda) Adası üzerindeyiz.

     Şimdi Kopenhag’ın Indre By semtindeyiz.

     Niels Juels Gade ve Holmens Kanal adlı caddelerin üzerinde giderek, yolumuzun hemen sağındaki Krallık Tiyatrosu (Dan. Det Kongelige Teater) binasının önüne varıyoruz.

     Tiyatro merkezinin önünde direksiyonu sağa kırarak Kongens Nytorv adlı caddeye giriyoruz. Yolumuzun sol tarafında Kongens Nytorv adlı krallık bahçesi, sağ tarafında ise Krallık Dan Sanat Akademisi (Dan. Det Kongelige Danske Kunstakademi) binası bulunuyor.

     Daha sonra Bredgade adlı caddeye giriyoruz ve buradan da Danimarka Tasarım Müzesi (Dan. Designmuseum Danmark) binasını geçtikten sonra direksiyonu sola kırarak Grønningen adlı caddeye giriyoruz. Yolumuzun sağ tarafında, Kastellet adlı tarihî bahçe. Bahçe, yıldız şeklindeki bir ada üzerinde yer alıyor.

     Daha sonra Folke Bernadottes AlléVed Norgesporten ve Langelinie adlı caddelerden giderek Langelinie Parkı (Dan. Langelinie Park)’nın önüne varıyoruz.

     Burası, araba yolculuğumuzun son noktası.

     Yemyeşil güzellikteki, her tarafı ağaçlar ve çiçeklerle süslü ve küçük bir yarımada üzerinde yer alan Langelinie Park’ın içinde arabamızı uygun bir yerde “park” edip dışarı çıkıyoruz.

     Ne de olsa burası bir “park” ve haliyle arabayı da buraya “park etmek” lazım.

     Arabadan dışarı çıkınca, önce deriiiin bir nefes alıyoruz. Sadece fotoğraf makinâmızı alıp, kilitliyoruz arabanın kapısını.

     Danimarka’nın başkenti Kopenhag (Dan. København)’ı yürüyerek gezmeye başlıyoruz, Fırat kardeşimle beraber.

     İlk hedefimiz, birkaç yüz metre ötemizde bulunan ve hem şehrin hem de ülkenin sembolü olan Küçük Denizkızı (Dan. Den Lille Havfrue) heykeli.

     Danimarka’nın Denizkızı’nı Kürdistan’a çay içmeye davet edeceğim, bakalım kabul edecek mi?

sediyani@gmail.com

     SEDİYANİ SEYAHATNAMESİ

     CİLT 10

FOTOĞRAFLAR:

Danimarka’da, Baltık Denizi üzerinde bir adadan diğer adaya seyahat ederek yapıyoruz bu güzel gezimizi… “Seyahatname”nin 4. ve 5. bölümlerinde Almanya’ya ait Fehmarn Adası, 7. ve 8. bölümlerinde Danimarka’ya ait Lolland Adası, 9. bölümünde Falster Adası ve Farø Adası, 10. bölümünde Bogø Adası, 11. bölümde Møn Adası, bu 12. bölümde Sjælland Adası, bir sonraki 13. bölümde de başkent Kopenhag… Gezinin bu bölümünde üzerinde yolculuk ettiğimiz ve Danimarka’nın en büyük adası olan Sjælland Adası’nı yukarıdaki haritada kırmızıya boyadık ki, rahatça görebilesiniz. (DANİMARKA)

Hemen yanındaki Nielstrup köyünden ismini alan Nielstrup Gölü, tarlalar ve çayırlar ile çevrili bir alanda yer alıyor. 13 hektarlık bu küçük gölün en derin yeri, sadece 1 m 10 cm. (DANİMARKA)

Tepelik ve engebeli bir arazide yer alan Ulse Gölü (Dan. Ulse Sø), fincan şeklinde bir buz gölü. 0, 5 km² büyüklüğündeki gölün ortalama derinliği 20 m. (DANİMARKA)

277 Total Views 1 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir