Ölümsüzlüğün sırrını taşıyan bitki, iğde mi?

 

isediyani

Gılgameş Destanı’ndaki ölümsüzlük bitkisi, yoksa iğde mi? Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Ebru Erbay, iğde bitkisi ile, dünyadaki ölümlerin baş sorumlusu olan damar sertliğini fareler üzerinde durdurdu.

     Bilkent Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Ebru Erbay, dünyadaki ölümlerin baş sorumlusu olan damar sertliğini fareler üzerinde durdurduğu çalışmasıyla literatüre geçti. Erbay, faydalı olabileceğini ortaya koyduğu palmitoleik asitin zengin olduğu iğde için “Belki de Gılgameş Destanı’nda aranan ölümsüzlüğün sırrını taşıyan bitkidir” diyor.

     Bu yıl Sabri Ülker Bilim Ödülü’ne layık görülen Yrd. Doç. Dr. Erbay’ın araştırması alanının saygın bilim dergilerinden “Science Translational Medicine”de de yayınlandı. Erbay’ın çalışmasını özgün kılan daha önce kötü bir gösterge olarak kabul edilen vücuttaki palmitoleik asit üretiminin koruyucu bir işlevi olduğunu ortaya koyması. 

     Palmitoleik asit üretiminin metabolik stres halinde arttığı biliniyor ama kötü bir gösterge olduğu düşünülüyordu. Erbay ise bu yağın vücutta yükselmesinin koruyucu bir işlev görebileceği hipotezini öne sürdü ve araştırmalarını bu yönde yoğunlaştırdı. Çok yüksek kalorili gıdalarla beslediği farelere bir çeşit yağ olan palmitoleik asit verdiklerinde kalp ve damar hastalıkları ve ölümlere yol açan damar sertliğinin durduğunu gösterdi. 

     Doymamış bir yağ olan palmitoleik asitin hücrelerdeki diğer zararlı, doymuş yağları uzaklaştırdığını belirten Yrd. Doç. Dr. Erbay, şimdi benzer araştırmayı insanlarda yapmayı hedefliyor. “Tarihin hiçbir döneminde insan metabolizmasının üzerinde bu kadar ağır yük olmadı” diyen Erbay, “Bazı insanlar şişmanlar ama diyabetik değiller ya da şişmanlar ama kalp ve damar hastalıkları yok. Yine şişmanlar ama uzun ve bunamadan yaşıyorlar. Bunların sırrının gen havuzumuzda ve genlerin ürettiği metabolitlerde olduğunu düşünüyorum. Bu sırların biri de vücudumuzun ürettiği palmitoleik asittir. Gılgameş Destanı’nda aranan ölümsüzlüğün sırrını taşıyan bitki belki de topraklarımızda bulunan ve palmitoleik asitten zengin olan iğdedir” diyor. 

     BOL ÖDÜLLÜ ARAŞTIRMACI

     41 yaşındaki Ebru Erbay, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden mezun oldu. Urbana – Champaign Illinois Üniversitesi’nde “Hücre ve Yapısal Biyoloji” doktorası yaptı. Harvard Üniversitesi Halk Sağlığı Fakültesi’nde doktora sonrası eğitimini Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil ile tamamladı. Dr. Erbay, Türk Bilim Akademisi Genç Araştırmacı Programı’na üyelik, EMBO Genç Araştırmacı Programı’na üyelik, Amerikan Kalp Derneği doktora öncesi bursu dahil birçok ödül aldı. Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) Yaşam Bilimleri’nde “Starting Grant”ı Türkiye’den alan ilk araştırmacı oldu. Ayrıca Münih’te Ludwig Maximilian Üniversitesi’nde Kardiyovasküler Önleme Enstitüsü’nde misafir profesör olarak görev yapıyor. 

     ÖLÜMSÜZLÜK BİTKİSİNİ YILANA KAPTIRMIŞTI

     Ebru Erbay, çalışmasındaki Gılgameş etkisini şöyle anlatıyor: 

     “Palmitoleik asitten zengin iğde türevi bitkilerin Mezopotamya’da zengin olması, Gılgameş Destanı’nı akla getiriyor.

     Yarı tanrı olan Gılgameş, bugünkü insanların da yaptığı gibi ölümsüzlüğü aramaktadır. Bir bitkide bunun cevabının yattığını öğrenir. Ama bu bitkiye ulaştığında yılan kapar ve Gılgameş ölür. 

     Bu bitkinin iğde olabileceği gibi bir yorum yapabiliriz.
 
     Ayrıca Cengiz Han’ın dirençli, savaşçı askerlerinin atlarının da iğdenin türevlerinden yediğini biliyoruz.”
 
     Mesude Erşan
 
     HÜRRİYET GAZETESİ
 
     6 MAYIS 2017
 

 

526 Total Views 1 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir