Erdem ve Bilgelik Arıyorsan Nehirlerin Akıntısını Takip Et – 15

 

İbrahim Sediyani

 

 

 

 

 

God respektearret my as ik wurkje, mar hat my leaf as ik sjong.

(Çalıştığım zaman Tanrı bana saygı duyar, fakat şarkı söylediğim zaman beni sever.)

Friz atasözü

15... 0

     Kuzey Hollanda (Flm. Noord – Holland; Friz. Noard – Hollân) ilinin merkezi olan 158 bin 305 nüfûslu Haarlem şehrinin sembolü, Spaarne Nehri suları üzerinde inşâ edilmiş olan De Adriaan Değirmeni (Flm. Molen De Adriaan) hem çok güzel, hem de ilginç ve hüzünlü bir öyküsü var.

     Kendisine aynı hüzünlü duygularla vedâ ediyoruz.

     Arabamıza tekrardan biniyor ve kuzeye doğru yolculuğumuza devam ediyoruz. Şimdiki hedefimiz, bulunduğumuz il merkezi Haarlem’in 35 km kuzeyinde yer alan Alkmaar ilçesi.

     Katarina Köprüsü (Flm. Catharijnebrug) üzerinden, Spaarne Nehri’nin karşı tarafına geçiyoruz.

      Köprünün karşı tarafına geçince, direksiyonu sağa kırıp Koudenhorn (= Soğuk Boynuz) isimli caddeye, daha sonra da direksiyonu sola kırıp Zakstraat (= Çanta Caddesi) isimli caddeye giriyoruz. Haarlem Yedek Polis Birlikleri (Flm. Vereniging van Politie Reservisten Haarlem) binası, hemen caddenin başında.

     Janstraat adlı caddeye girdikten sonra, Spaarne Nehri’nin bir yan kolu olan Yeni Kanal (Flm. Nieuwe Gracht) suları kesiyor yolumuzu. Suyun üzerinde inşâ edilmiş olan Jan Köprüsü (Flm. Jansbrug) üzerinden, akarsuyun karşı tarafına geçiyoruz. Burası İstasyon Semti (Flm. Stationsbuurt)…

     Jansweg adlı caddeden sonra Stationsplein adlı cadde geliyor. Haarlem İstasyonu (Flm. Station Haarlem)’nun içinden geçerek A 22 yoluna çıkıyoruz.

     Haarlem şehrinden çıktık…

     İl merkezinden çıktıktan sonra, IJmuiden ilçesinin Driehuis (= Üçev) ve Velsen – Zuid (= Güney Velsen) köylerini geride bırakarak, nihayet Kuzey Denizi Kanalı (Flm. Noordzeekanaal)’na ulaşıyoruz.

    Kuzey Denizi Kanalı’nın bu tarafı Velsen – Zuid (Güney Velsen) köyü, diğer tarafı da Velsen – Noord (Kuzey Velsen) köyü.

     Kuzey Denizi (Flm. Noordzee) ile Güney Denizi (Flm. Zuiderzee) arasında bir nehir gibi duran ve iki denizi birbirine bağlayan bir akarsu, Noordzeekanaal

     1 Kasım 1876 tarihinde hizmete açılan kanalın uzunluğu, 21 km. Genişliği 300 m olan kanalın derinliği ise en derin yerinde 13 m 72 cm.

     Bu akarsuyun tek özelliği, iki denizi birbirine bağlaması değil. Daha önemli bir özelliği var, akarsuyun: Bu akarsuyun karşı tarafına geçtiğinizde, aynı zamanda kadim Frizya (Friz. Fryslân; Flm. Friesland; Alm. Friesland; Dan. Frisland) coğrafyasına giriyorsunuz.

     Kanalın öte tarafına geçiyoruz. Artık bundan sonra Frizya topraklarındayız…

     Frizya coğrafyasına hazır ayak basmışken, kadim Frizya (Friz. Fryslân; Flm. Friesland) ülkesi ile bugün Hollanda’nın bir vilayeti olan Frizya (Friz. Fryslân; Flm. Friesland) ili arasındaki “anlam farklılığını” belirtmemiz gerekiyoruz. Ki kafalar karışmasın.

     Nitekim henüz Frizya (Friesland) il topraklarına varmadığımız halde ve daha odur Kuzey Hollanda (Noord – Holland) il topraklarında olmamıza rağmen, “Frizya topraklarına ayak bastık” demem, bazı okurlarımızın garibine gidebilir.

     Bu tartışma, gezimiz boyunca ben ve yeğenlerim arasında da yaşandı. Ben ne zamanki ablama “Abla bak, işte burası Frizya toprakları” desem, yeğenlerim Leyla ile Hilal itiraz ediyor, “Dayı hayır, burası Frizya toprakları değil, Frizya’ya daha gelmedik, burası Noord – Holland” diyerek karşı çıkıyorlardı. Aramızdaki bu “Frizya neresi? Burası Frizya mı değil mi?” tartışması, diyebilirim ki tüm gezimiz boyunca devam etti ve bütün günümüzü aldı.

     Peki, aramızdaki bu anlaşmazlık nerden kaynaklanıyordu? Frizya’nın neresi olduğu hususunda niçin anlaşamıyorduk?

    Şundan ötürü: Ben “Frizya” (Friesland) dediğim zaman, bir zamanlar bağımsız bir ulus olarak yaşamış Frizler’in anavatanı olan ve fakat bugün Hollanda, Almanya ve Danimarka arasında üçe bölünmüş kadim Frizya (Friesland) coğrafyasını kastediyordum. Ancak okullarını Hollanda’da okumuş, Hollanda resmî okullarında eğitim görmüş yeğenlerim Leyla ile Hilal’in “Frizya” (Friesland) derken kastettikleri yer, Hollanda’nın 12 ilinden biri olan Frizya (Friesland) vilayetiydi.

     Hollanda’nın Frizya (Friesland) adında bir ili var ve il merkezi Leeuwarden (Ljouwert) şehridir. Velakin bu, Batı Frizya (Hollanda Frizyası)’nın tamamı değildir, sadece küçük bir bölümüdür.

     Batı Frizya (Hollanda Frizyası) ile Hollanda’nın Frizya İli (Flm. Provincie Friesland; Friz. Provinsje Fryslân) arasındaki bu kafa karışıklığı ve ikisini birbirine karıştırma olayı, tıpkı Doğu Kürdistan (İran Kürdistanı) ile İran’ın Kürdistan İli (Fars.  ﺍﺴﺘﺎﻥ ﻜﺭﺪﺴﺘﺎﻥ [Ostanê Kurdistan]; Kürt. ﭙﺎﺭﻴﺰﮔﺎﻯ ﻜﻮﺭﺪﺳﺘﺎﻦ  [Parêzgahê Kurdistan]) arasındaki kafa karışıklığı gibidir. Durum aynı durumdur.

     “Batı Frizya – Hollanda’nın Frizya İli” ile “Doğu Kürdistan – İran’ın Kürdistan İli” arasında şöyle bir karşılaştırma yaparsak, konuyu daha net anlatmış oluruz:

     Kadim ve tarihî Frizya (Friesland) ülkesi, bugün üç devlet (Hollanda, Almanya, Danimarka) tarafından üçe bölünmüş durumda. Hollanda parçası “Batı Frizya” (West – Friesland), Almanya parçası “Doğu Frizya” (Ost – Friesland), Danimarka parçası ise “Kuzey Frizya” (Nord – Friesland) olarak adlandırılır. Batı Frizya (Hollanda Frizyası), Hollanda’nın kuzeyindeki 6 hatta 7 ilin topraklarını kapsar; ancak bunlardan sadece birinin resmî ismi “Friesland” (Frizya)’dır.

     Yani Hollanda’nın Friesland (Frizya) ili, Hollanda Frizyası’nın sadece küçük bir parçasıdır, tamamı değildir.

     Kadim ve tarihî Kürdistan (Kurdistan) ülkesi de, bugün beş devlet (Türkiye, Suriye, Irak, İran, Ermenistan) tarafından beşe bölünmüş durumda. Türkiye parçası “Kuzey Kürdistan” (Kurdistan a Bakur), Suriye parçası “Batı Kürdistan” (Kurdistan a Rojava), Irak parçası “Güney Kürdistan” (Kurdistan a Başur), İran parçası “Doğu Kürdistan” (Kurdistan a Rojhılat), Ermenistan parçası ise “Küçük Kürdistan” (Kurdistan a Pçuk) olarak adlandırılır. Doğu Kürdistan (İran Kürdistanı), İran’ın batısındaki 6 ilin topraklarını kapsar; ancak bunlardan sadece birinin resmî ismi “Kurdistan” (Kürdistan)’dır ve il merkezi Senendec (Sinneh) şehridir.

     Yani İran’ın Kurdistan (Kürdistan) ili, İran Kürdistanı’nın sadece küçük bir parçasıdır, tamamı değildir. (İran’ın idarî bölümleri ve illeri için bkz. Yaseminler Gülümsüyordu Ellerimiz Kavuştuğunda – 56)

     Hollanda’da yaşadığım “yanlış anlaşılma” durumunu, İran’da da yaşamıştım. Tahran’da bana “Nerelisiniz?” diye soranlara, “Kürdistan” cevabını veriyordum. Ama böyle deyince, onlar beni Senendecli sanıyorlardı. Zira İran’da “Kürdistan” dediğinizde onların anladığı şey, Senendec ve ona bağlı ilçelerdir sadece. Çünkü o vilayetin resmî ismi “Kürdistan”. Halbuki Kürdistan, onların yalnızca bir şehir ve birkaç ilçeden ibaret olan “Kürdistan”larından çok daha büyük! Hollanda’daki durum da işte aynen budur. Ben “Friesland” (Frizya) dediğimde, buradaki insanların (yeğenlerim dahil) anladığı şey, Leeuwarden ve ona bağlı ilçelerdir sadece. Çünkü o vilayetin resmî ismi “Friesland”. Halbuki Friesland (Frizya), onların yalnızca birkaç yerleşim birimi ile birkaç adadan ibaret olan “Friesland”larından çok daha büyük!

     Konuyu, siz sevgili okurlara kapsamlı bir “Frizya Dosyası” sunacağımız ileriki bölümlerde, daha ayrıntılı ve anlaşılır bir biçimde anlatacağız, b’iznillah.

     Kadim Frizya (Friesland) coğrafyasına girdik ve devam ediyoruz yolculuğumuza…

     Sırasıyla Beverwijk, Meerestein, Beijerlust ve Assum köylerini geride bıraktıktan sonra A 22 yolundan çıkıp A 9 yoluna giriyoruz.

     Yolun sol (batı) tarafında yer alan Uitgest köyüne vardığımızda, yolun sağ (doğu) tarafında güzel bir göl çıkıyor karşımıza. Gölün ismi, Alkmaar Gölü (Flm. Alkmaardermeer).

     Sırasıyla Groot Dorregeest, Limmerkoog, Klein Dorregeest, Starting, Akersloot, Dusseldorp ve Oosterzij köylerinden geçip Heiloo ilçesini de geride bırakarak, nihayet Alkmaar ilçesine varıyoruz.

     Şehrin dışında, yani tam şehre girmek üzereyken, yolumuzun üzerinde güzel bir futbol stadyumu çıkıyor karşımıza. Hollanda 1. Futbol Ligi (Eredivise) takımı AZ Alkmaar futbol kulübünün maçlarını oynadığı 17 bin seyirci kapasiteli AFAS Stadı (Flm. AFAS Stadion) bu.

     Stadın sponsorluğunu, merkezi Utrecht ilinin Leusden ilçesinde bulunan “AFAS Software” adlı şirket üstlendiği için, stad “AFAS Stadı” ismini taşıyor. Stadın mimarlığını ise “Zwarts & Jansma” isimli arşitekt firması yaptı.

     38 milyon Euro (€)’ya mal olan stad, 17 bin 23 seyirci kapasiteli.

     Yeni yapılmış bir stad bu. Birbuçuk yıl süren inşaat çalışmasından sonra, 4 Ağustos 2006 tarihinde açılışı yapıldı. Stadın açılışı şerefine burada oynanan ilk maç ise, evsahibi AZ Alkmaar takımının İngiltere’nin FC Arsenal takımıyla oynadığı “dostluk maçı”dır. FC Arsenal maçı 3 – 0 kazandı.

     Bir de yaşadığı trajedi var, stadın. Tıpkı önceki uğrak yerimiz olan Haarlem şehrindeki De Adriaan Değirmeni’nin yaşadığı acı olay gibi: Yangın.

     2013 – 14 sezonundaki UEFA Avrupa Ligi “Play – Off” turunda, AZ Alkmaar takımı, Yunanistan’ın PAE Atromitos Atina (Yun. ΠΑΕ Ατρόμητος Αθηνών [PAE Atromitos Atinon]) takımıyla eşleşmişti. 29 Ağustos 2013 günü Alkmaar’daki AFAS Stadı’nda oynanan maç esnasında stadda büyük bir yangın çıkmış, yangın nedeniyle maç 59. dakikada durmuş ve iptal edilmişti. İtfaiye tarafından kontrol altına alınan yangında ölen ve yaralanan olmadı. Maç, ertesi gün öğle vaktinde tekrarlandı.

     Hollanda futbolunun güçlü temsilcilerinden biri olan AZ Alkmaar futbol takımı, 2006 – 07 sezonundan beri maçlarını bu stadda oynuyor. Kulübün ismindeki “AZ” harfleri, “Alkmaar Zaanstreek” isimlerinin başharfleridir. Çünkü bugünkü AZ Alkmaar kulübü, 10 Mayıs 1967 tarihinde Alkmaar ’54 ve FC Zaanstreek adlı iki kulübün birleşmesinden doğmuştur. Yani bugünkü AZ Alkmaar kulübünün ismindeki AZ harfleri, o iki kulübün isimlerinin başharfleridir.

     Renkleri kırmızı – beyaz olan AZ Alkmaar takımı 1971 – 72 sezonunda 2. Lig’den 1. Lig’e yükseldi ve o tarihten beri 2 kez Hollanda şampiyonu oldu, 4 kez Hollanda Kupası’nı kazandı, 1 kez de Hollanda Süper Kupası’nı müzesine götürdü. Uluslararası alanda ise takımın bugüne kadarki en büyük başarısı, 1980 – 81 sezonunda UEFA Kupası’nda final oynamasıdır. O yıllarda UEFA Kupası Finali, çift maçlı oynanıyordu. Hollanda’nın AZ Alkmaar takımı ile İngiltere’nin Ipswich Town takımı arasında oynanan 1981 UEFA Kupası Finali’nin İngiltere’deki ilk maçını 3 – 0 kaybeden AZ Alkmaar, Hollanda’daki rövanş maçını 4 – 2 kazanmış ancak bu skor kupaya uzanmak için yeterli olmamıştı.

     AZ Alkmaar takımının maçlarını oynadığı AFAS Stadı, güney tarafından şehre geldiğinizde, şehre gelmeden hemen yolunuzun üstünde. Yani A 9 yolunun üzerinde.

     Stad karşımıza çıkınca, arabayı yolun kenarına çekiyoruz ve dışarı çıkıp karşıdan stadın fotoğrafını çekiyoruz. Sonra devam ediyoruz yolumuza…

     Alkmaar’a gelmek isteyişimin ve Haarlem’den sonra rotayı bu şehre kırışımın aslında özel bir sebebi vardı. Alkmaar, Hollanda’nın “peynir merkezi” şehirlerinden biri. 1652 tarihinden beri meydanında “Peynir Festivali”nin düzenlendiği ve tüm Avrupa çapında meşhur olan Alkmaar Peynir Pazarı (Flm. Alkmaarse Kaasmarkt; Friz. Alkmaar Tsiismerk) burada bulunuyor.

     Ancak haftada bir düzenlenen bu meşhur “Peynir Festivali”nin, haftanın hangi günü düzenlendiğini bilmiyoruz. Bir umut, belki bugündür diye sürüyoruz aracımızı şehir merkezine doğru. (Alkmaar Peynir Festivali, her hafta Cuma günleri düzenleniyor. Ancak bizler gününü bilmiyorduk. Geziden sonra internette araştırırken öğrendik, gününün Cuma olduğunu.)

     İçinden Kuzey Hollanda Kanalı (Flm. Noordhollandskanaal)’nın bir nehir gibi süzülüp aktığı Alkmaar şehir merkezine vardığımızda, kötü bir sürpriz karşılıyor bizi: Şehirde “LGBT (Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Tansgender) Yürüyüşü” var. Hem trafik kilitlenmiş, hem de görüntüler tek kelimeyle mide bulandırıcı.

     Şehre girmemizle çıkmamız bir oluyor bu yüzden.

     Alkmaar’dan çıkıp kuzeye, daha kuzeye doğru yolculuğumuza devam ediyoruz.

sediyani@gmail.com

     SEDİYANİ SEYAHATNAMESİ

     CİLT 9

FOTOĞRAFLAR:

15... 1

Kadim Frizya (Friz. Fryslân; Flm. Friesland; Alm. Friesland; Dan. Frisland) toprakları

15... 2

Kuzey Denizi (Flm. Noordzee) ile Güney Denizi (Flm. Zuiderzee) arasında bir nehir gibi duran ve iki denizi birbirine bağlayan bir akarsu, Noordzeekanaal

SONY DSC

Alkmaar Gölü (Flm. Alkmaardermeer)

15... 4

Hollanda 1. Futbol Ligi (Eredivise) takımı AZ Alkmaar futbol kulübünün maçlarını oynadığı 17 bin seyirci kapasiteli AFAS Stadı (Flm. AFAS Stadion)

15... 5

AZ Alkmaar takımının maçlarını oynadığı AFAS Stadı, güney tarafından şehre geldiğinizde, şehre gelmeden hemen yolunuzun üstünde. Yani A 9 yolunun üzerinde.

15... 6

Alkmaar

 

829 Total Views 1 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir