Adını Arayan Coğrafya

 

Mustafa Kılıç

 

 

 

 

 

05

     İsim aslında hayatın tarifidir.

     Bir düşünsenize, adı konulmamış bir meyve olsun ya da insan, ne kadar garip olur.

     Biz söyleyemediğimiz ya da adını bilmediklerimizi “şey” diye tarif ederiz. Hani bazen kendi aramızda birini tenkit etmeye çalıştığımızda, “şey” kelimesini çok kullananın kelime haznesinin çok zayıf olduğunu ifade ederiz ya, işte isimlerin o zaman anlam kazandığının da bilmeden farkına varırız.

     İsimler de, “şey” sözcüğünü daha az kullanmamız için konulan sıfatlardır. İsimler, bazen anlamsız da gelse, aslında çok anlamlıdırlar ya da isimsiz olmalarından iyidirler.

     MERAK ETMEK

     “Böyle bir girişi neden yapma gereği duydun?” diyenlere cevabım, “mecburiyetten” olacak…

     İbrahim Sediyani’nin bir kitabı elime geçti. İsmi, “Adını Arayan Coğrafya”.

     Bu kitapta, neden isimlerin önemli olduğunu bir kez daha anlıyorsunuz. Hele bir de yerleşim yerlerinin gerçek isimlerinin anlamını duyunca, daha bir sevmeye başlıyorsunuz ve merak ediyorsunuz o coğrafyayı…

     GEÇMİŞE YOLCULUK EDİYORSUNUZ

     Türkiye’de de çok yerleşim yerlerinin ismi değişti.

     Bu kitabı elime ilk aldığımda Türkiye’den ibaret olduğunu, hatta yerleşim yerlerinin isimlerinin değiştirilmesinin sadece Türkiye’de yaşandığını düşünmüştüm. Bu kitabı okuyunca öyle olmadığını da anlıyorsunuz.

     “Adını Arayan Coğrafya” aslında bir gezi rehberi, yok yok bir araştırma – inceleme, galiba kaynak eser, of yaaa, bir türlü isim koyamadım! Çünkü bu kitapla hem dünyayı geziyorsunuz hem bir “özedönüş yolculuğu”na çıkıyorsunuz.

     Bir nevî geçmişe yolculuk… Hani Amerikan filmlerinde sık sık rastladığınız “geçmişe yolculuk” maceraları gibi.

     Evet, bu elimdeki eser de beni geçmişe doğru yolculuğa çıkarıyor. Hatta adını duyduğum yerlerin isimlerinin derin anlamlarının, asıl sahiplerinin nasıl da mânâlı koyduklarını hafızâma nakşediyor.

     PAKİSTAN NE ANLAMA GELİYOR?

     Bir mânâ yumağı, bir gezi serüveni… İçinde eksiklerin de olduğu ama yer yer kendi ülkesine, yaşadığı coğrafyaya yabancı olan insanlara rastlayacaksınız.

     Bu gezi sizi iç dünyanızla başlayıp, yüzleştirmeyle devam eden ve aslında hiçbir şeyi bilmediğimize, aslının bildiğimiz ezberlerden çok çok farklı olduğuna yer yer şahîd oluyoruz. 

     Çok sık bahsettiğimiz bir ülke olan Pakistan’ın aslında ne anlama geldiğini de bu kitap aracılığıyla öğreniyoruz. Şöyle ki: PAKİSTAN ismindeki “P” harfi Pencab eyaletini, “A” harfi Afgan bölgesini, “K” harfi Keşmir eyaletini, “İ” harfi halkın dîni olan İslam dînini, “S” harfi Sind eyaletini, “-tan” eki ise Belucistan eyaletini simgeliyor. Yani “PAKİSTAN”, bütün bu isimlerim kısaltılmışı oluyor: “Pencab + Afgani + Keşmir + İslam + Sind + Belucistan = PAKİSTAN.

     İsimleri yer yer hece hece, yer yer de harf harf inceleyerek ortaya çıkarılan bu eser bir kaynak niteliğini taşıyor. Kitabı okurken sizi alıp bir yerlere götürmeyecek, aksine düşünmenizi, üstüne kafa yormanızı sağlayacak bir eser.

     Kimi zaman Ortadoğu’yu, kimi zaman kendi ülkemizi, kimi zaman komşu ülkeleri, kimi zamand a Avrupa ve Afrika’yı bize karış karış gezdirip harf harf inceletecek bir eser.

     “Adını Arayan Coğrafya”ların adlarını bulduğumuzda da kimi zaman hayretler içerisinde bıraktıracak, kimi zaman da kafa karışıklığı yaşatacak.

     İSİMLER OLMASAYDI “ŞEY” OLURDU

     Bu eserle, isimlerin ne kadar derin mânâlar taşıdığını ve ne kadar kıymetli olduğunu göreceksiniz.

     Hani Sermiyan Midyat’ın yazıp yönettiği “Hükûmet Kadın” filminin birinci serisinde yer alan bir isteme sahnesi vardır. Bir asker ailesi, Gulê isimli bir kızı istemeye gelir. Oğlanın annesi “Gulê” isminin anlamını sorar ve Gulê, isminin anlamını şöyle tarif eder: “Yani el alem bilsin ki ben Gulê’yim, yani o değil buyum.”

     İşte isimler de aslında bizi diğerlerinden, coğrafyaları diğer coğrafyalardan ayırmak için konulmuştur. Başta da arz ettiğim gibi, ya isimler olmasaydı ne yapardık? Şu anda kullandığımız “şey” kelimesini daha fazla kullanır olurduk herhalde.

     Evet, sözümü İbrahim Sediyani’nin “Adını Arayan Coğrafya” isimli kitabının Özedönüş Yayınları’nda çıktığını belirterek noktalayayım.

     İyi okumalar…

     MİLLÎ GAZETE

     18 NİSAN 2014

adını arayan coğrafya tema 2

 

1713 Total Views 3 Views Today
Twitter'da Paylaş     Facebookta Paylaş

Bir Cevap Adını Arayan Coğrafya

  1. Senol kocak dedi ki:

    Gaziantep ili bedeller köyü nü aramaktayım.bugun kü ismi nedir nereye yakındır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir